คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 9882/2560
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1387
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1401
โจทก์เป็นเจ้าของที่ดินแปลงหนึ่งซึ่งจำเลยใช้เป็นทางผ่านเข้าออกจากที่ดินของจำเลยไปสู่ถนนกรุงธนบุรีต่อเนื่องกันมาเกือบ 30 ปี นับแต่ปี 2528 โดยจำเลยใช้ทางพิพาทกว้าง 11 เมตร ยาว 38 เมตร ทั้งเป็นทางเดินเท้า ทางผ่านของยานพาหนะ ใช้เป็นที่จอดรถ และใช้ขนถ่ายสินค้าเพื่อประโยชน์ทางการค้าของจำเลยด้วย โจทก์ต่อสู้ว่าทางที่จำเลยใช้จริงกว้างเพียง 3 เมตร และใช้มาไม่ถึง 10 ปี จำเลยจึงยังไม่ได้สิทธิภาระจำยอมโดยอายุความ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า จำเลยใช้ทางพิพาทโดยความสงบและโดยเปิดเผยด้วยเจตนาให้เป็นทางภาระจำยอมติดต่อกันเกินกว่าสิบปีตามมาตรา 1401 ประกอบมาตรา 1382 จำเลยจึงได้ภาระจำยอมในทางพิพาทโดยอายุความแล้ว แต่ศาลฎีกาวินิจฉัยต่อไปว่าภาระจำยอมที่ได้มาโดยอายุความย่อมมีขอบเขตเพียงเท่าที่จำเป็นเพื่อประโยชน์แก่อสังหาริมทรัพย์ของจำเลยตามความหมายของมาตรา 1387 คือใช้เป็นทางเดินและทางผ่านของยานพาหนะเพื่อเข้าออกสู่ทางสาธารณะเท่านั้น ส่วนการใช้ทางพิพาทเป็นที่จอดรถและขนถ่ายสินค้าเพื่อประโยชน์ทางการค้าเป็นการเฉพาะของจำเลย มิใช่ประโยชน์ที่จำเป็นแก่การใช้สอยอสังหาริมทรัพย์ตามปกติ และเป็นการเพิ่มภาระแก่ที่ดินของโจทก์เกินสมควรกว่าที่ภาระจำยอมพึงมี จึงไม่อยู่ในขอบเขตของภาระจำยอมที่ได้มาโดยอายุความ พิพากษาว่าจำเลยมีสิทธิภาระจำยอมในทางพิพาทเฉพาะเพื่อใช้เป็นทางเดินและทางรถยนต์ผ่านเข้าออกเท่านั้น
ตัวบทกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
มาตรา 1382 บุคคลใดครอบครองทรัพย์สินของผู้อื่นไว้โดยความสงบและโดยเปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของ ถ้าเป็นอสังหาริมทรัพย์ได้ครอบครองติดต่อกันเป็นเวลาสิบปี ถ้าเป็นสังหาริมทรัพย์ได้ครอบครองติดต่อกันเป็นเวลาห้าปีไซร้ ท่านว่าบุคคลนั้นได้กรรมสิทธิ์
มาตรา 1387 อสังหาริมทรัพย์อาจต้องตกอยู่ในภาระจำยอมอันเป็นเหตุให้เจ้าของต้องยอมรับกรรมบางอย่างซึ่งกระทบถึงทรัพย์สินของตน หรือต้องงดเว้นการใช้สิทธิบางอย่างอันมีอยู่ในกรรมสิทธิ์ทรัพย์สินนั้น เพื่อประโยชน์แก่อสังหาริมทรัพย์อื่น
มาตรา 1401 ภาระจำยอมอาจได้มาโดยอายุความ ท่านให้นำบทบัญญัติว่าด้วยอายุความได้สิทธิอันกล่าวไว้ในลักษณะ 3 แห่งบรรพนี้มาใช้บังคับโดยอนุโลม