คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 10542/2556
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1304
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1308
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 362
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 365
โจทก์ (พนักงานอัยการ) ฟ้องจำเลยเป็นคดีอาญาฐานบุกรุกอสังหาริมทรัพย์ของผู้อื่นตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 362 และมาตรา 365 โดยกล่าวหาว่าจำเลยเข้าไปยึดถือครอบครองที่ดินพิพาทซึ่งผู้เสียหายอ้างว่าเป็นที่งอกริมตลิ่งอันเกิดจากที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส. 3 ก.) ของผู้เสียหาย ทางพิจารณาได้ความว่า ระหว่างที่ดินพิพาทกับที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ของผู้เสียหายมีถนนสาธารณะคั่นอยู่ตลอดแนว ที่ดินพิพาทจึงไม่ได้ติดต่อเป็นผืนเดียวกันกับที่ดินของผู้เสียหายโดยตรง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ที่งอกริมตลิ่งอันจะตกเป็นกรรมสิทธิ์ของเจ้าของที่ดินติดริมตลิ่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1308 นั้น จะต้องเป็นที่ดินที่งอกออกไปจากที่ดินเดิมของเจ้าของโดยติดต่อเป็นผืนเดียวกัน ไม่มีสิ่งใดคั่นกลาง เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่ามีถนนสาธารณะคั่นระหว่างที่ดินพิพาทกับที่ดินของผู้เสียหายตลอดแนว ที่ดินพิพาทจึงไม่ใช่ที่งอกริมตลิ่งอันจะตกเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้เสียหายตามมาตรา 1308 หากแต่มีสภาพเป็นที่ชายตลิ่งซึ่งเป็นทรัพย์สินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกันอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1304 (2) ซึ่งไม่มีผู้ใดอาจอ้างกรรมสิทธิ์หรือสิทธิครอบครองโดยชอบเหนือที่ดินดังกล่าวได้ เมื่อที่ดินพิพาทมิใช่อสังหาริมทรัพย์ของผู้เสียหาย การที่จำเลยเข้าไปยึดถือครอบครองที่ดินพิพาทจึงไม่เป็นความผิดฐานบุกรุกอสังหาริมทรัพย์ของผู้อื่นตามมาตรา 362 และมาตรา 365 พิพากษายกฟ้อง
ตัวบทกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
มาตรา 1304 สาธารณสมบัติของแผ่นดินนั้น รวมทรัพย์สินทุกชนิดของแผ่นดินซึ่งใช้เพื่อสาธารณประโยชน์ หรือสงวนไว้เพื่อประโยชน์ร่วมกัน เช่น
(1) ที่ดินรกร้างว่างเปล่า และที่ดินซึ่งมีผู้เวนคืนหรือทอดทิ้งหรือกลับมาเป็นของแผ่นดินโดยประการอื่น ตามกฎหมายที่ดิน
(2) ทรัพย์สินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกัน เป็นต้นว่า ที่ชายตลิ่ง ทางน้ำ ทางหลวง ทะเลสาบ
(3) ทรัพย์สินใช้เพื่อประโยชน์ของแผ่นดินโดยเฉพาะ เป็นต้นว่า ป้อมและโรงทหาร สำนักราชการบ้านเมือง เรือรบ อาวุธยุทธภัณฑ์
มาตรา 1308 ที่ดินแปลงใดเกิดที่งอกริมตลิ่ง ที่งอกย่อมเป็นทรัพย์สินของเจ้าของที่ดินแปลงนั้น
มาตรา 362 ผู้ใดเข้าไปในอสังหาริมทรัพย์ของผู้อื่น เพื่อถือการครอบครองอสังหาริมทรัพย์นั้นทั้งหมดหรือแต่บางส่วน หรือเข้าไปกระทำการใด ๆ อันเป็นการรบกวนการครอบครองอสังหาริมทรัพย์ของเขาโดยปกติสุข ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินสองหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
มาตรา 365 ถ้าการกระทำความผิดตามมาตรา 362 มาตรา 363 หรือมาตรา 364 ได้กระทำ
(1) โดยใช้กำลังประทุษร้าย หรือขู่เข็ญว่าจะใช้กำลังประทุษร้าย
(2) โดยมีอาวุธหรือโดยร่วมกระทำความผิดด้วยกันตั้งแต่สองคนขึ้นไป หรือ
(3) ในเวลากลางคืน
ผู้กระทำต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ