สรุปคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8320/2568
เรื่อง
ลูกจ้างที่เข้าทำงานหลังอายุเกิน 60 ปี ขอเกษียณอายุและเรียกค่าชดเชยได้หรือไม่
ประเด็นข้อกฎหมาย
ลูกจ้างที่เข้าทำงานกับนายจ้างเมื่อมีอายุเกิน 60 ปี ซึ่งเป็นอายุเกษียณตามข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานของนายจ้าง จะมีสิทธิแสดงเจตนาเกษียณอายุและเรียกค่าชดเชยตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 118/1 วรรคสอง หรือไม่
ข้อเท็จจริง
นายจ้างมีข้อบังคับและระเบียบเกี่ยวกับการทำงาน กำหนดให้ลูกจ้างเกษียณอายุเมื่อมีอายุครบ 60 ปีบริบูรณ์ และให้พ้นจากการเป็นลูกจ้างตั้งแต่วันที่ 1 มกราคมของปีถัดไป
ลูกจ้างเข้าทำงานกับนายจ้างเมื่อวันที่ 16 มกราคม 2561 ขณะมีอายุ 61 ปี ในตำแหน่งพนักงานขับรถ ได้รับค่าจ้างวันละ 400 บาท
ต่อมาเมื่อมีอายุ 64 ปี 2 เดือน ลูกจ้างมีหนังสือถึงนายจ้างเมื่อวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2564 ขอเกษียณอายุในเดือนกุมภาพันธ์ 2564 และทำงานจนถึงวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2564 หลังจากนั้นไม่ได้กลับไปทำงานอีก
ลูกจ้างยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงานว่า นายจ้างไม่จ่ายค่าชดเชยจากการเกษียณอายุ
พนักงานตรวจแรงงานสอบสวนแล้วมีคำสั่งว่า ลูกจ้างไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชย เนื่องจากเข้าทำงานกับนายจ้างขณะมีอายุ 61 ปี จึงไม่อยู่ภายใต้บังคับของมาตรา 118/1 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541
การที่ลูกจ้างทำหนังสือขอเกษียณอายุจึงเป็นการแสดงเจตนาบอกเลิกสัญญาจ้างของลูกจ้างเอง มิใช่การเลิกจ้างโดยนายจ้าง
คำวินิจฉัย
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 118/1 วรรคสอง เป็นบทบัญญัติที่มุ่งคุ้มครองลูกจ้างซึ่งทำงานให้แก่นายจ้างอย่างต่อเนื่องมาจนอายุครบ 60 ปีขึ้นไป ซึ่งล่วงพ้นวัยแรงงานแล้ว แต่ยังต้องทำงานต่อไปโดยไม่อาจเกษียณอายุได้
กรณีดังกล่าวเกิดขึ้นเมื่อนายจ้างไม่ได้กำหนดหรือไม่ได้ตกลงกับลูกจ้างเรื่องการเกษียณอายุไว้ หรือกำหนดหรือตกลงเรื่องอายุเกษียณไว้เกินกว่า 60 ปี กฎหมายจึงให้ลูกจ้างมีสิทธิแสดงเจตนาเกษียณอายุต่อนายจ้าง เพื่อให้สัญญาจ้างสิ้นสุดลงและมีสิทธิได้รับค่าชดเชย แม้มิใช่กรณีที่นายจ้างเป็นฝ่ายเลิกจ้างก็ตาม
คดีนี้ นายจ้างกำหนดเรื่องการเกษียณอายุของลูกจ้างไว้ที่อายุ 60 ปี แต่ลูกจ้างเพิ่งเข้าทำงานกับนายจ้างเมื่อมีอายุ 61 ปี ซึ่งเป็นเวลาหลังจากพ้นอายุเกษียณตามข้อบังคับของนายจ้างแล้ว
ลูกจ้างจึงมิใช่ลูกจ้างที่ทำงานให้แก่นายจ้างอย่างต่อเนื่องมาจนอายุครบ 60 ปีขึ้นไปและยังไม่ได้ออกจากงาน และมิใช่ลูกจ้างที่มาตรา 118/1 วรรคสอง ประสงค์จะให้ความคุ้มครอง
ลูกจ้างจึงไม่มีสิทธิแสดงเจตนาเกษียณอายุเพื่อเรียกค่าชดเชยจากนายจ้างตามบทบัญญัติดังกล่าว
นอกจากนี้ เมื่อลูกจ้างแสดงเจตนาขอเกษียณอายุแล้วไม่ได้กลับมาทำงานตั้งแต่สิ้นเดือนกุมภาพันธ์ 2564 เป็นต้นไป ย่อมถือว่าสัญญาจ้างแรงงานสิ้นสุดลงจากความประสงค์ของลูกจ้างเอง มิใช่เกิดจากการเลิกจ้างของนายจ้าง
นายจ้างจึงไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยจากการแสดงเจตนาเกษียณอายุ และไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยเนื่องจากการเลิกจ้างเช่นกัน
ผลคดี
คำสั่งของพนักงานตรวจแรงงานที่วินิจฉัยว่าลูกจ้างไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชยชอบด้วยกฎหมาย ไม่มีเหตุให้เพิกถอน
ศาลฎีกาพิพากษายืนตามศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ ให้ยกฟ้อง
สรุป
ลูกจ้างที่เพิ่งเข้าทำงานกับนายจ้างเมื่อมีอายุเกิน 60 ปีแล้ว ในกรณีที่นายจ้างกำหนดอายุเกษียณไว้ที่ 60 ปี ไม่ใช่ลูกจ้างที่ทำงานต่อเนื่องมาจนอายุครบ 60 ปีตามเจตนารมณ์ของมาตรา 118/1 วรรคสอง
ลูกจ้างจึงไม่อาจอาศัยบทบัญญัติดังกล่าวแสดงเจตนาเกษียณอายุเพื่อเรียกค่าชดเชยจากนายจ้างได้
เมื่อแสดงเจตนาขอเกษียณอายุและหยุดทำงานเอง สัญญาจ้างแรงงานย่อมสิ้นสุดลงจากความประสงค์ของลูกจ้าง มิใช่การเลิกจ้างโดยนายจ้าง นายจ้างจึงไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย
ฎีกาย่อ
พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 118/1 วรรคสอง เป็นบทบัญญัติแห่งกฎหมายที่มุ่งคุ้มครองลูกจ้างที่ได้ทำงานให้แก่นายจ้างต่อเนื่องกันมาจนครบอายุ 60 ปีขึ้นไป ซึ่งล่วงพ้นวัยแรงงานแล้ว แต่ยังคงต้องทำงานอยู่ต่อไปโดยไม่อาจเกษียณอายุได้ เนื่องจากนายจ้างมิได้กำหนดหรือมิได้ตกลงกับลูกจ้างเรื่องการเกษียณอายุกันไว้ หรือนายจ้างได้กำหนดหรือตกลงกับลูกจ้างเรื่องการเกษียณอายุกันไว้แต่เกินกว่า 60 ปี โดยให้ลูกจ้างมีสิทธิแสดงเจตนาเกษียณอายุต่อนายจ้างเพื่อให้สัญญาจ้างสิ้นสุดลง และมีสิทธิได้รับค่าชดเชยแม้จะมิใช่กรณีที่นายจ้างเลิกจ้างลูกจ้างก็ตาม นายจ้างกำหนดเรื่องการเกษียณอายุของลูกจ้างไว้ในข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานที่อายุ 60 ปี ลูกจ้างเพิ่งเข้าทำงานเมื่ออายุ 61 ปี หลังจากพ้นวัยแรงงานไปแล้ว มิใช่ลูกจ้างที่ได้ทำงานต่อเนื่องจนอายุครบ 60 ปีขึ้นไปและยังมิได้ออกจากงาน ลูกจ้างจึงไม่ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายที่จะมีสิทธิแสดงเจตนาเกษียณอายุและได้รับค่าชดเชยจากนายจ้างได้ นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยจากการแสดงเจตนาเกษียณอายุ หลังจากลูกจ้างแสดงเจตนาเกษียณอายุต่อนายจ้างแล้ว ลูกจ้างไม่มาทำงานต่อไปเอง ถือเป็นกรณีที่สัญญาจ้างสิ้นสุดลงจากความประสงค์ของลูกจ้างเอง มิใช่จากการเลิกจ้างของนายจ้าง นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยเนื่องจากการเลิกจ้าง
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 118 และมาตรา 118/1
ตัวบทมาตรา 118/1 ฉบับเต็ม
มาตรา 118/1
การเกษียณอายุตามที่นายจ้างและลูกจ้างตกลงกัน หรือตามที่นายจ้างกำหนดไว้ ให้ถือว่าเป็นการเลิกจ้างตามมาตรา 118 วรรคสอง
ในกรณีที่มิได้มีการตกลงหรือกำหนดการเกษียณอายุไว้ หรือมีการตกลงหรือกำหนดการเกษียณอายุไว้เกินกว่า 60 ปี ให้ลูกจ้างที่มีอายุครบ 60 ปีขึ้นไปมีสิทธิแสดงเจตนาเกษียณอายุได้ โดยให้แสดงเจตนาต่อนายจ้างและให้มีผลเมื่อครบ 30 วันนับแต่วันแสดงเจตนา และให้นายจ้างจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างที่เกษียณอายุนั้นตามมาตรา 118 วรรคหนึ่ง
อ้างอิง
- คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8320/2568
- ศาลฎีกาแผนกคดีแรงงาน
- แหล่งที่มา: กองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกา