สรุปคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7491/2568
เรื่อง ผู้รับโอนทรัพย์จำนอง ไม่ใช่ลูกหนี้เดิม แต่ต้องรับผิดแค่ไหน
ประเด็นข้อกฎหมาย
ผู้ซื้อทรัพย์จากการขายทอดตลาดโดยติดจำนองมา แม้ไม่ได้เป็นลูกหนี้ตามคำพิพากษาเดิม ต้องรับผิดหนี้จำนองเพียงใด
เจ้าหนี้จำนองจะบังคับเอาทรัพย์สินอื่นของผู้ซื้อทรัพย์ติดจำนองได้หรือไม่
และผู้ซื้อทรัพย์ติดจำนองต้องรับผิดรวมถึงอุปกรณ์แห่งหนี้ตามสัญญาจำนองหรือไม่
ข้อเท็จจริง
โจทก์เป็นบริษัทบริหารสินทรัพย์ และเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาในคดีเดิม ซึ่งมีหนี้ที่มีที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างเป็นทรัพย์จำนองประกันหนี้
ต่อมา ทรัพย์จำนองดังกล่าวถูกขายทอดตลาดในคดีบังคับคดีอีกคดีหนึ่ง
จำเลยเป็นผู้ซื้อที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างจากการขายทอดตลาด โดยซื้อมาในสภาพที่ทรัพย์ยังติดจำนองอยู่
โจทก์เห็นว่า เมื่อจำเลยซื้อทรัพย์ที่ติดจำนองไป จำเลยต้องรับผิดชำระหนี้แก่โจทก์ตามภาระจำนอง
โจทก์จึงบอกกล่าวให้จำเลยชำระหนี้และบังคับจำนอง แต่จำเลยเพิกเฉย
โจทก์จึงฟ้องขอให้บังคับจำเลยชำระหนี้ หากไม่ชำระให้ขายทอดตลาดทรัพย์จำนอง และหากได้เงินไม่พอ ให้บังคับเอาจากทรัพย์สินอื่นของจำเลยด้วย
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7491/2568 วินิจฉัยว่า
จำเลยเป็นเพียงผู้รับโอนทรัพย์สินซึ่งจำนอง โดยซื้อทรัพย์จากการขายทอดตลาดที่ติดจำนองมา
จำเลยไม่ได้เป็นลูกหนี้ตามคำพิพากษาเดิมของโจทก์
ดังนั้น โจทก์มีสิทธิบังคับจำนองเอาจากทรัพย์ที่จำนองได้ แต่ไม่อาจบังคับเอาจากทรัพย์สินอื่นของจำเลยได้
อย่างไรก็ตาม สัญญาจำนองระบุว่าจำนองเป็นประกันหนี้ในวงเงิน 900,000 บาท และแม้หนังสือสัญญาจำนองระบุว่าไม่คิดดอกเบี้ย แต่บันทึกข้อตกลงต่อท้ายสัญญาจำนองกำหนดให้ผู้จำนองรับผิดค่าใช้จ่ายในการติดตามทวงถาม ค่าสินไหมทดแทนในการไม่ชำระหนี้ และภาระติดพันอันเป็นอุปกรณ์แห่งหนี้
ข้อตกลงดังกล่าวย่อมผูกพันถึงจำเลยผู้ซื้อทรัพย์ที่ติดจำนองด้วย
แม้จำเลยไม่ใช่ผู้ขอสินเชื่อและไม่ใช่ผู้จำนองเดิม แต่เมื่อซื้อทรัพย์ติดจำนองมา จำเลยต้องรับผิดชำระอุปกรณ์แห่งหนี้ตามสัญญาจำนอง ภายในขอบเขตของการบังคับจำนอง
ผลคดี
ศาลชั้นต้น
พิพากษาให้จำเลยชำระเงิน 900,000 บาทแก่โจทก์
หากจำเลยไม่ชำระ ให้ยึดที่ดินโฉนดเลขที่ 13799 พร้อมสิ่งปลูกสร้างออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้แก่โจทก์
หากขายทอดตลาดได้เงินไม่พอชำระหนี้ จำเลยไม่ต้องรับผิดแก่โจทก์อีก
แต่หากขายทอดตลาดแล้วมีเงินเหลือ ให้คืนส่วนที่เหลือแก่จำเลย
ให้จำเลยใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์ โดยกำหนดค่าทนายความ 5,000 บาท ส่วนคำขออื่นให้ยก
ศาลอุทธรณ์
พิพากษายืนตามศาลชั้นต้น
ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นอุทธรณ์ให้เป็นพับ
ศาลฎีกา
พิพากษาแก้ ให้บังคับจำนองขายทอดตลาดที่ดินโฉนดเลขที่ 13799 พร้อมสิ่งปลูกสร้างของจำเลย เพื่อชำระหนี้จำนอง 1,552,948.62 บาท
พร้อมค่าชดเชยผิดนัดในอัตราร้อยละ 10 ต่อปี ของต้นเงิน 900,000 บาท นับแต่วันที่ 26 ตุลาคม 2562 เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์
หากขายทอดตลาดได้เงินสุทธิมากกว่าจำนวนหนี้ดังกล่าว ให้คืนส่วนที่เกินแก่จำเลย
แต่หากขายทอดตลาดได้เงินสุทธิไม่พอ จำเลยไม่ต้องรับผิดแก่โจทก์อีก
นอกจากที่แก้ ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์
ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นฎีกาให้เป็นพับ
ฎีกาย่อ
จำเลยเป็นผู้รับโอนโดยซื้อทรัพย์สินซึ่งจำนองจากการขายทอดตลาดที่ติดจำนองมา มิได้เป็นลูกหนี้ตามคำพิพากษาของโจทก์ในคดีที่ขายทอดตลาด โจทก์คงมีสิทธิบังคับจำนองเอาแก่จำเลย โดยไม่อาจอ้างข้อตกลงตามบันทึกข้อตกลงต่อท้ายสัญญาจำนองที่ดินเป็นประกันมาเพื่อบังคับชำระหนี้เอาแก่ทรัพย์สินอื่นของจำเลยนอกเหนือไปจากทรัพย์สินที่จำนองได้
สัญญาจำนองที่ดินเป็นประกันระบุว่าจำนองเป็นประกัน 900,000 บาท โจทก์ย่อมมีอำนาจฟ้องให้จำเลยรับผิดในการจำนองตามสัญญาจำนองในวงเงิน 900,000 บาท และแม้หนังสือสัญญาจำนองระบุว่าไม่คิดดอกเบี้ย ซึ่งเป็นแนวปฏิบัติของธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย แต่บันทึกข้อตกลงต่อท้ายสัญญาจำนองที่ดินเป็นประกันระบุว่า ผู้จำนองยินยอมรับผิดชดใช้เงินต้นพร้อมค่าใช้จ่ายในการติดตามทวงถาม ค่าสินไหมทดแทนในการไม่ชำระหนี้ ค่าภาระติดพันอันเป็นอุปกรณ์แห่งหนี้ ข้อตกลงดังกล่าวย่อมมีผลผูกพันถึงจำเลยผู้ซื้อทรัพย์ที่ติดจำนองด้วย เมื่อคำพิพากษาคดีที่จำเลยซื้อที่ดินที่ติดจำนองจากขายทอดตลาด ผู้จำนองซึ่งเป็นผู้ขอสินเชื่อต้องรับผิดในกำไรค้างชำระและค่าชดเชยผิดนัดจนกว่าจะชำระเสร็จ ซึ่งเป็นอุปกรณ์แห่งหนี้ตามสัญญาจำนอง แม้จำเลยไม่ใช่ผู้ขอสินเชื่อและผู้จำนอง จำเลยก็ต้องรับผิดชำระอุปกรณ์แห่งหนี้นั้นตามสัญญาจำนอง
สรุป
ผู้ซื้อทรัพย์จากการขายทอดตลาดโดยติดจำนองมา ไม่ใช่ลูกหนี้เดิมของเจ้าหนี้จำนอง
เจ้าหนี้จำนองจึงบังคับเอาทรัพย์สินอื่นของผู้ซื้อไม่ได้
แต่เจ้าหนี้ยังมีสิทธิบังคับจำนองจากทรัพย์ที่ซื้อมาได้
และหากสัญญาจำนองกำหนดให้อุปกรณ์แห่งหนี้ผูกพันกับทรัพย์จำนอง ผู้ซื้อทรัพย์ติดจำนองก็ต้องรับผิดในอุปกรณ์แห่งหนี้นั้นด้วย
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 715
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 736
อ้างอิง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7491/2568
คำค้นที่เกี่ยวข้อง
ผู้รับโอนทรัพย์จำนอง, ซื้อทรัพย์ติดจำนอง, ขายทอดตลาด, บังคับจำนอง, สิทธิจำนอง, อุปกรณ์แห่งหนี้, ผู้ซื้อทรัพย์จากการขายทอดตลาด, คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7491/2568