สรุปคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 625/2569
เรื่อง
บุตรฟ้องมารดาซึ่งเป็นบุพการีไม่ได้ แต่ยังฟ้องบุคคลภายนอกผู้รับซื้อที่ดินมรดกได้หรือไม่
ประเด็นข้อกฎหมาย
คดีนี้มีประเด็นข้อกฎหมายสำคัญว่า
โจทก์ทั้งสามซึ่งเป็นบุตรของจำเลยที่ 1 จะฟ้องขอให้เพิกถอนนิติกรรมการมอบอำนาจขายที่ดิน และเพิกถอนสัญญาขายที่ดินพิพาทได้หรือไม่
โดยเฉพาะเมื่อจำเลยที่ 1 เป็นมารดาของโจทก์ทั้งสาม จำเลยที่ 2 เป็นผู้รับมอบอำนาจจากจำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 3 เป็นบุคคลภายนอกผู้รับซื้อที่ดินพิพาท
ข้อเท็จจริง
จำเลยที่ 1 และ ส. จดทะเบียนสมรสกันเมื่อวันที่ 20 เมษายน 2530 มีบุตรด้วยกัน 7 คน รวมถึงโจทก์ทั้งสามและจำเลยที่ 2
ต่อมาวันที่ 1 พฤศจิกายน 2533 จำเลยที่ 1 และ ส. ซื้อที่ดินพิพาทโฉนดเลขที่ 7658 โดยระบุชื่อจำเลยที่ 1 เพียงผู้เดียวในโฉนดที่ดิน
ส. ถึงแก่ความตายเมื่อวันที่ 10 มิถุนายน 2559
ต่อมาวันที่ 10 สิงหาคม 2559 จำเลยที่ 1 ทำหนังสือมอบอำนาจให้จำเลยที่ 2 ขายที่ดินพิพาท
จากนั้นวันที่ 9 กันยายน 2559 จำเลยที่ 1 โดยจำเลยที่ 2 ขายที่ดินพิพาททั้งแปลงให้แก่จำเลยที่ 3
โจทก์ทั้งสามในฐานะทายาทโดยธรรมของ ส. จึงฟ้องขอให้เพิกถอนนิติกรรมการมอบอำนาจให้ขายที่ดิน และเพิกถอนหนังสือสัญญาขายที่ดินกับรายการจดทะเบียนขายที่ดินดังกล่าวในส่วนที่เป็นมรดกของ ส.
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 625/2569 วินิจฉัยวางหลักว่า
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1562 บัญญัติว่า ผู้ใดจะฟ้องบุพการีของตนเป็นคดีแพ่งหรือคดีอาญามิได้
เมื่อโจทก์ทั้งสามเป็นบุตรของจำเลยที่ 1 โจทก์ทั้งสามจึงไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 1 ตามบทบัญญัติดังกล่าว
ส่วนจำเลยที่ 2 เป็นบุตรของจำเลยที่ 1 และเป็นพี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกับโจทก์ทั้งสาม แต่ในคดีนี้จำเลยที่ 2 เป็นเพียงผู้รับมอบอำนาจให้ขายที่ดินพิพาทให้แก่จำเลยที่ 3 เท่านั้น
เมื่อจำเลยที่ 2 ดำเนินการตามหนังสือมอบอำนาจ การที่โจทก์ทั้งสามฟ้องจำเลยที่ 2 จึงถือได้ว่าเป็นการฟ้องในฐานะที่เป็นตัวแทนของจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นบุพการีด้วย
ดังนั้น โจทก์ทั้งสามจึงไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 2 เช่นกัน
แต่สำหรับจำเลยที่ 3 ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า การที่โจทก์ทั้งสามฟ้องจำเลยที่ 3 ถือเป็นการใช้สิทธิติดตามเอาคืนซึ่งทรัพย์จากผู้ไม่มีสิทธิยึดถือได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1336
แม้โจทก์ทั้งสามไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 1 เพราะเป็นการฟ้องบุพการี และไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นเพียงตัวแทนของจำเลยที่ 1 ก็ตาม แต่ปัญหาดังกล่าวเป็นเหตุเฉพาะตัวระหว่างโจทก์ทั้งสามกับจำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 2 เท่านั้น หามีผลไปถึงจำเลยที่ 3 ซึ่งเป็นบุคคลภายนอกด้วยไม่
โจทก์ทั้งสามจึงมีอำนาจฟ้องและดำเนินกระบวนพิจารณาในส่วนของจำเลยที่ 3 ต่อไปได้
ผลคดี
ศาลชั้นต้นตรวจคำฟ้องแล้วพิพากษายกฟ้อง ค่าฤชาธรรมเนียมให้เป็นพับ
ศาลอุทธรณ์ภาค 6 พิพากษายืน
ศาลฎีกาพิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกคำพิพากษาของศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ภาค 6 ในส่วนของจำเลยที่ 3
ให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาในส่วนที่เกี่ยวกับจำเลยที่ 3 แล้วพิพากษาใหม่ตามรูปคดี
นอกจากที่แก้ ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 6
กล่าวคือ โจทก์ทั้งสามไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 2 แต่ยังมีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 3 ซึ่งเป็นบุคคลภายนอกได้
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1562
เรื่องข้อห้ามมิให้ฟ้องบุพการีของตนเป็นคดีแพ่งหรือคดีอาญา
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1336
เรื่องสิทธิของเจ้าของทรัพย์ในการติดตามเอาคืนซึ่งทรัพย์จากผู้ไม่มีสิทธิยึดถือ
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 820
เรื่องตัวแทนและผลของการกระทำแทนตัวการ
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55
เรื่องอำนาจฟ้องและการโต้แย้งสิทธิ
ฎีกาย่อ
โจทก์ทั้งสามในฐานะทายาทโดยธรรมของ ส. ฟ้องขอให้เพิกถอนนิติกรรมการมอบอำนาจให้ขายที่ดินมรดกระหว่างจำเลยที่ 1 และที่ 2 และเพิกถอนสัญญาขายที่ดินและรายการจดทะเบียนขายที่ดินมรดกดังกล่าวระหว่างจำเลยทั้งสาม เมื่อโจทก์ทั้งสามเป็นบุตรของจำเลยที่ 1 โจทก์ทั้งสามจึงไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 1 ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1562 ส่วนจำเลยที่ 2 ดำเนินการตามหนังสือมอบอำนาจ การที่โจทก์ฟ้องจำเลยที่ 2 ถือว่าเป็นการฟ้องในฐานะที่เป็นตัวแทนของจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นบุพการีด้วย แม้โจทก์ทั้งสามไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 1 และที่ 2 แต่ปัญหาดังกล่าวเป็นเหตุเฉพาะตัว หามีผลไปถึงจำเลยที่ 3 ซึ่งเป็นบุคคลภายนอกด้วยไม่ โจทก์ทั้งสามจึงมีอำนาจฟ้องและดำเนินกระบวนพิจารณาในส่วนของจำเลยที่ 3 ต่อไปได้
อ้างอิง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 625/2569
แหล่งที่มา: กองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกา