การตั้งผู้ปกครองผู้เยาว์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1585
กรณีบิดาผู้เยาว์ถึงแก่ความตาย แต่มารดาทิ้งร้างไปอยู่ที่อื่น และยังไม่แน่ว่ามีชีวิตอยู่หรือตายไปแล้ว ศาลจะตั้งญาติเป็นผู้ปกครองผู้เยาว์ได้หรือไม่
ศาลจะมีคำสั่งตั้งผู้ปกครองผู้เยาว์ได้หรือไม่
ในกรณีที่ผู้เยาว์ยังมีมารดาอยู่ และมารดายังไม่ถูกถอนอำนาจปกครอง แม้มารดาจะทิ้งร้างไปอยู่ที่อื่นเป็นเวลานาน และยังไม่แน่ว่ามีชีวิตอยู่หรือตายไปแล้ว
ผู้ร้องเป็น ย่าของผู้เยาว์ทั้งสอง ยื่นคำร้องขอให้ศาลตั้งผู้ร้องเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองผู้เยาว์
โดยอ้างว่า บิดาของผู้เยาว์ถึงแก่ความตายด้วยอุบัติเหตุ
ส่วนมารดาของผู้เยาว์ได้ทิ้งร้างบิดาไปอยู่ที่อื่น จนไม่แน่นอนว่ามีชีวิตอยู่หรือตายไปแล้ว
ศาลชั้นต้นเห็นว่า ผู้ร้องมิได้ยืนยันว่ามารดาผู้เยาว์ถึงแก่ความตายแล้ว อำนาจปกครองของมารดาผู้เยาว์จึงยังคงมีอยู่ ผู้ร้องยังไม่มีสิทธิมายื่นคำร้องขอให้ตั้งผู้ร้องเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองได้ จึงยกคำร้อง
ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายืน
ผู้ร้องฎีกา
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า
“การที่จะตั้งผู้ปกครองผู้เยาว์นั้น ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1585 วรรคหนึ่ง ให้ตั้งได้เฉพาะกรณีผู้เยาว์ไม่มีบิดามารดา หรือบิดามารดาถูกถอนอำนาจปกครองเสียแล้ว”
แต่คดีนี้ ผู้เยาว์มีมารดาซึ่งยังไม่ถูกถอนอำนาจปกครองอยู่
จึงไม่อาจตั้งผู้ปกครองได้
ศาลฎีกายังวินิจฉัยต่อไปว่า
“การจัดให้มีผู้ปกครองขึ้นในระหว่างที่เป็นผู้เยาว์ ต้องเป็นที่แน่ชัดว่า ผู้เยาว์ไม่มีบิดามารดา หรือบิดามารดาถูกถอนอำนาจปกครองไปแล้วทั้งสองคน”
กรณีนี้ แม้บิดาผู้เยาว์ได้ถึงแก่ความตายไปแล้วก็ตาม
แต่ผู้ร้องก็ยอมรับว่า ผู้เยาว์มีมารดาซึ่งทิ้งร้างไปอยู่ที่อื่น และยังไม่แน่ว่ามีชีวิตอยู่หรือตายไปแล้ว
เหตุนี้จึงยังไม่อาจตั้งผู้ปกครองเพื่อทำหน้าที่แทนบิดามารดาได้
ศาลฎีกาวินิจฉัยอีกว่า
“กฎหมายก็มิได้บังคับว่า กรณีผู้เยาว์ไม่มีบิดามารดานั้น จะต้องตั้งผู้ปกครองให้แก่ผู้เยาว์เสมอไป”
ส่วนที่ผู้ร้องฎีกาว่า จำเป็นต้องขอให้ตั้งผู้ร้องเป็นผู้ปกครองเพื่อรับเงินของบิดาผู้เยาว์แทนผู้เยาว์นั้น
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า
“การตั้งผู้ปกครองของผู้เยาว์เป็นคนละกรณีกับการจัดการทรัพย์สินแทนผู้เยาว์ หาใช่เหตุที่จะนำมาซึ่งการตั้งผู้ปกครองผู้เยาว์ไม่”
คดีนี้ ศาลฎีกาวางหลักว่า
การตั้งผู้ปกครองผู้เยาว์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1585 จะทำได้เฉพาะกรณีที่ผู้เยาว์ไม่มีบิดามารดา หรือบิดามารดาถูกถอนอำนาจปกครองเสียแล้ว
เมื่อผู้เยาว์ยังมีมารดาอยู่ และมารดายังไม่ถูกถอนอำนาจปกครอง แม้มารดาจะทิ้งร้างไปอยู่ที่อื่น และยังไม่แน่ว่ามีชีวิตอยู่หรือตายไปแล้ว ศาลก็ยังไม่อาจตั้งผู้ปกครองเพื่อทำหน้าที่แทนบิดามารดาได้
การขอตั้งผู้ปกครองเพียงเพราะต้องการรับเงินหรือจัดการทรัพย์สินแทนผู้เยาว์ เป็นคนละกรณีกับการตั้งผู้ปกครองผู้เยาว์ จึงไม่ใช่เหตุที่จะนำมาซึ่งการตั้งผู้ปกครอง
ศาลฎีกาพิพากษายืน
ผู้ร้องไม่อาจขอให้ศาลตั้งเป็นผู้ปกครองผู้เยาว์ได้
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1574
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1585