⚖️📘 สรุปคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4323/2540
เรื่อง:
การถอนอำนาจปกครองของมารดาผู้เยาว์
และการให้ผู้ร้องเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองผู้เยาว์
ประเด็นข้อกฎหมาย:
ศาลมีอำนาจถอนอำนาจปกครองได้โดยลำพังหรือไม่
หากปรากฏเหตุตาม ป.พ.พ. มาตรา 1582 วรรคหนึ่ง
และเมื่อมารดาของผู้เยาว์ย้ายไปอยู่ที่อื่น สมรสใหม่
และไม่เคยกลับมาดูแลผู้เยาว์อีกเลย
ศาลจะมีอำนาจถอนอำนาจปกครองจากมารดา
แล้วให้ผู้ร้องเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองผู้เยาว์ได้หรือไม่
แม้ในขณะผู้ร้องยื่นคำร้อง
ผู้ร้องยังมิได้เป็นบิดาโดยชอบด้วยกฎหมายของผู้เยาว์ก็ตาม
ข้อเท็จจริง:
มารดาของผู้เยาว์ย้ายไปอยู่ที่อื่นและสมรสใหม่
ตั้งแต่ผู้เยาว์อายุได้เพียงปีเศษ
หลังจากนั้น มารดาไม่เคยกลับมาดูแลผู้เยาว์อีกเลย
ส่วนผู้เยาว์อยู่ในความอุปการะเลี้ยงดูของผู้ร้องมาโดยตลอด
ในขณะที่ผู้ร้องยื่นคำร้องนั้น
ผู้ร้องยังมิได้เป็นบิดาโดยชอบด้วยกฎหมายของผู้เยาว์
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4323/2540 วินิจฉัยว่า:
“ในการถอนอำนาจปกครองนั้น กฎหมายให้อำนาจศาลถอนเสียได้โดยลำพัง โดยไม่ต้องให้ผู้ใดร้องขอก็ได้ หากมีเหตุตามบทบัญญัติแห่ง ป.พ.พ. มาตรา 1582 วรรคหนึ่ง”
ดังนั้น
“แม้ในขณะผู้ร้องยื่นคำร้อง ผู้ร้องยังมิได้เป็นบิดาโดยชอบด้วยกฎหมายของผู้เยาว์ก็ตาม”
แต่เมื่อความปรากฏต่อศาลว่า
“มารดาของผู้เยาว์ย้ายไปอยู่ที่อื่นและสมรสใหม่
ตั้งแต่ผู้เยาว์อายุได้เพียงปีเศษ
และไม่เคยกลับมาดูแลผู้เยาว์อีกเลย”
กรณีจึงเป็นการที่
“มารดาผู้เยาว์ใช้อำนาจปกครองแก่ตัวผู้เยาว์โดยมิชอบ”
ศาลจึงมีอำนาจพิพากษาถอนอำนาจปกครอง
จากมารดาผู้เยาว์
และเมื่อปรากฏว่า
“ผู้เยาว์อยู่ในความอุปการะเลี้ยงดูของผู้ร้องมาโดยตลอด”
การให้ผู้ร้องเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองผู้เยาว์
“ย่อมเหมาะสมกว่า”
สรุป:
คดีนี้ศาลฎีกาวางหลักว่า
การถอนอำนาจปกครองตาม ป.พ.พ. มาตรา 1582 วรรคหนึ่ง
ศาลมีอำนาจถอนเสียได้โดยลำพัง
หากปรากฏเหตุตามกฎหมาย
แม้ในขณะผู้ร้องยื่นคำร้อง
ผู้ร้องยังมิได้เป็นบิดาโดยชอบด้วยกฎหมายของผู้เยาว์
ก็ไม่เป็นเหตุขัดขวางอำนาจศาลในการพิจารณาถอนอำนาจปกครอง
เมื่อมารดาของผู้เยาว์ย้ายไปอยู่ที่อื่นและสมรสใหม่
ตั้งแต่ผู้เยาว์อายุได้เพียงปีเศษ
และไม่เคยกลับมาดูแลผู้เยาว์อีกเลย
พฤติการณ์ดังกล่าวเป็นการใช้อำนาจปกครองแก่ตัวผู้เยาว์โดยมิชอบ
ประกอบกับผู้เยาว์อยู่ในความอุปการะเลี้ยงดูของผู้ร้องมาโดยตลอด
ศาลจึงเห็นว่า การให้ผู้ร้องเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองผู้เยาว์
ย่อมเหมาะสมกว่า
ผลคดี:
ศาลมีอำนาจพิพากษาถอนอำนาจปกครองจากมารดาผู้เยาว์
และให้ผู้ร้องเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองผู้เยาว์ได้
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง:
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1582 วรรคหนึ่ง