สรุปคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3955/2542
เรื่อง
สิทธิของเจ้าของที่ดินในการใช้ที่ดินติดต่อเพื่อฉาบปูนและทาสีอาคารตาม ป.พ.พ. มาตรา 1351
ประเด็นข้อกฎหมาย
เจ้าของที่ดินซึ่งมีอาคารอยู่ชิดแนวเขตที่ดินของผู้อื่น มีสิทธิใช้ที่ดินข้างเคียงเพื่อฉาบปูนและทาสีอาคารของตน โดยอาศัยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1351 วรรคหนึ่ง ได้หรือไม่
และหากเจ้าของที่ดินข้างเคียงอ้างว่า อาคารดังกล่าวปลูกสร้างชิดแนวเขต ฝ่าฝืนกฎหมาย และก่อให้เกิดความเสียหาย จะถือว่าเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริตหรือไม่
ข้อเท็จจริง
โจทก์เป็นเจ้าของที่ดินซึ่งมีแนวเขตติดต่อกับที่ดินของจำเลย
โจทก์มีอาคารอยู่ตรงหรือใกล้แนวเขตที่ดินของตน และประสงค์จะใช้ที่ดินของจำเลยเพื่อทำการฉาบปูนและทาสีอาคารดังกล่าว
โจทก์ได้บอกกล่าวจำเลยล่วงหน้าแล้ว แต่จำเลยไม่ยินยอมให้โจทก์ใช้ที่ดิน และไม่ยอมให้โจทก์เข้าไปในที่ดิน ทำให้โจทก์ไม่อาจก่อสร้างอาคารต่อไปได้
โจทก์จึงฟ้องขอให้ศาลพิพากษาว่า โจทก์และผู้ที่โจทก์มอบหมายมีสิทธิเข้าไปในที่ดินของจำเลย และมีสิทธิใช้ที่ดินของจำเลยวางนั่งร้านเพื่อทำการฉาบปูนและทาสีผนังอาคารของโจทก์ที่อยู่ตรงแนวเขตระหว่างที่ดินของโจทก์กับที่ดินของจำเลยได้
จำเลยให้การต่อสู้ว่า โจทก์ไม่อาจอ้างประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1351 มาบังคับจำเลยได้ เพราะโจทก์ปลูกสร้างอาคารชิดแนวเขต ฝ่าฝืนกฎหมาย ก่อให้เกิดความเสียหายแก่จำเลย และเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริต
ศาลชั้นต้นพิพากษาให้โจทก์มีสิทธิใช้ที่ดินของจำเลยเท่าที่จำเป็น เพื่อทำนั่งร้านฉาบปูนและทาสีอาคารของโจทก์
ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษายืน
จำเลยฎีกา
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3955/2542 วินิจฉัยวางหลักว่า
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า คดีนี้มีประเด็นข้อพิพาทเพียงว่า
“โจทก์มีสิทธิที่จะฉาบปูนและทาสีอาคารของโจทก์ ซึ่งอยู่ชิดแนวเขตที่ดินจำเลย โดยอาศัยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1351 วรรคหนึ่ง ได้หรือไม่เท่านั้น”
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1351 วรรคหนึ่ง บัญญัติว่า
“เจ้าของที่ดิน เมื่อบอกล่วงหน้าตามสมควรแล้ว อาจใช้ที่ดินติดต่อเพียงที่จำเป็นในการปลูกสร้างหรือซ่อมแซมรั้ว กำแพง หรือโรงเรือน ตรงหรือใกล้แนวเขตของตน แต่จะเข้าไปในเรือนที่อยู่ของเพื่อนบ้านข้างเคียงไม่ได้ เว้นแต่ได้รับความยินยอม”
เมื่อข้อเท็จจริงได้ความว่า โจทก์บอกกล่าวจำเลยล่วงหน้าแล้ว โจทก์ผู้เป็นเจ้าของที่ดินจึงสามารถใช้ที่ดินของจำเลยที่อยู่ข้างเคียง เพื่อฉาบปูนและทาสีอาคารดังกล่าวได้
ส่วนที่จำเลยฎีกาว่า โจทก์ใช้สิทธิโดยไม่สุจริต จงใจหลีกเลี่ยงฝ่าฝืนกฎหมาย เป็นเหตุให้จำเลยซึ่งมีที่ดินติดต่อได้รับความเสียหายนั้น
ศาลฎีกาเห็นว่า การที่โจทก์ใช้สิทธิตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1351 วรรคหนึ่ง เป็นการใช้สิทธิตามกฎหมาย
ส่วนการที่โจทก์ปลูกสร้างอาคารฝ่าฝืนกฎหมาย ชิดแนวเขตโดยไม่เว้นระยะห่าง ก่อให้เกิดความเสียหายแก่จำเลยหรือไม่ เป็นเรื่องที่จำเลยหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องไปว่ากล่าวกับโจทก์ต่างหาก
นอกจากนี้ มาตรา 1351 ก็มิได้บัญญัติให้เจ้าของที่ดินติดต่อ ต้องงดเว้นไม่ก่อสร้างสิ่งใดลงใกล้แนวเขตที่ดิน
กรณีจึงมิใช่โจทก์ใช้สิทธิโดยไม่สุจริต จงใจหลีกเลี่ยงฝ่าฝืนกฎหมาย เป็นเหตุให้จำเลยที่มีที่ดินติดต่อได้รับความเสียหาย
ผลคดี
ศาลฎีกาพิพากษายืน
โจทก์มีสิทธิใช้ที่ดินของจำเลยเท่าที่จำเป็น เพื่อทำนั่งร้าน ฉาบปูน และทาสีอาคารของโจทก์ ซึ่งอยู่ตรงหรือใกล้แนวเขตที่ดินได้
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1351
“มาตรา 1351 เจ้าของที่ดิน เมื่อบอกล่วงหน้าตามสมควรแล้ว อาจใช้ที่ดินติดต่อเพียงที่จำเป็นในการปลูกสร้างหรือซ่อมแซมรั้ว กำแพง หรือโรงเรือน ตรงหรือใกล้แนวเขตของตน แต่จะเข้าไปในเรือนที่อยู่ของเพื่อนบ้านข้างเคียงไม่ได้ เว้นแต่ได้รับความยินยอม
ถ้าได้ก่อความเสียหายให้เกิดขึ้นไซร้ ท่านว่าเพื่อนบ้านข้างเคียงจะเรียกเอาค่าทดแทนก็ได้”
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 249 วรรคหนึ่ง
ฉบับเดิมที่ใช้ในคดีนี้
“มาตรา 249 ข้อเท็จจริงหรือข้อกฎหมายที่จะยกขึ้นอ้างในการยื่นฎีกานั้น คู่ความจะต้องกล่าวไว้โดยชัดแจ้งในฎีกา และต้องเป็นข้อที่ได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วโดยชอบในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ ทั้งจะต้องเป็นสาระแก่คดีอันควรได้รับการวินิจฉัยด้วย”
ฎีกาย่อ
คดีมีประเด็นข้อพิพาทเพียงว่า โจทก์ผู้เป็นเจ้าของที่ดิน มีสิทธิที่จะฉาบปูนและทาสีอาคารของโจทก์ซึ่งอยู่ชิดแนวเขตที่ดินจำเลย โดยอาศัยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1351 วรรคหนึ่ง ได้หรือไม่ เมื่อข้อเท็จจริงได้ความว่า โจทก์บอกกล่าวจำเลยล่วงหน้าแล้ว จึงสามารถใช้ที่ดินของจำเลยที่อยู่ข้างเคียง เพื่อฉาบปูนและทาสีอาคารดังกล่าวได้ ปัญหาว่าประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1351 เป็นบทจำกัดการใช้สิทธิของเจ้าของที่ดินผู้มีความประสงค์จะใช้สิทธินอกแดนกรรมสิทธิ์ของตนหรือไม่ จึงเป็นข้อกฎหมายที่ไม่เป็นสาระแก่คดีอันควรได้รับการวินิจฉัยตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 249 วรรคหนึ่ง การใช้สิทธิตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1351 วรรคหนึ่ง เป็นการใช้สิทธิตามกฎหมาย ซึ่งมิได้บัญญัติให้เจ้าของที่ดินติดต่อต้องงดเว้นไม่ก่อสร้างสิ่งใดลงใกล้แนวเขตที่ดิน ดังนั้น การที่โจทก์ปลูกสร้างอาคารฝ่าฝืนกฎหมายชิดแนวเขตโดยไม่เว้นระยะห่าง ก่อให้เกิดความเสียหายแก่จำเลยหรือไม่ เป็นเรื่องที่จำเลยหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องไปว่ากล่าวกับโจทก์ต่างหาก กรณีจึงมิใช่โจทก์ใช้สิทธิโดยไม่สุจริต จงใจหลีกเลี่ยงฝ่าฝืนกฎหมาย เป็นเหตุให้จำเลยที่มีที่ดินติดต่อได้รับความเสียหายดังที่จำเลยฎีกา
อ้างอิง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3955/2542