สรุปคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1814/2545
เรื่อง
เครื่องเสียงที่ผู้เช่าซื้อนำมาติดตั้งในรถยนต์
เป็น “อุปกรณ์” ที่ตกติดไปกับรถยนต์ตามกฎหมายหรือไม่
หมายเหตุ
บทความนี้จัดทำโดยปกปิดชื่อบุคคล
และเรียบเรียงจากคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1814/2545
ประเด็นข้อกฎหมาย
วิทยุ เครื่องเล่นเทป เครื่องเล่นซีดี ลำโพง
และอุปกรณ์เครื่องเสียง
ที่ผู้เช่าซื้อนำมาติดตั้งในรถยนต์ที่เช่าซื้อ
จะถือเป็น “อุปกรณ์”
อันจะตกติดไปกับรถยนต์ซึ่งเป็นทรัพย์ประธาน
ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 147 วรรคท้าย หรือไม่
และโจทก์ซึ่งเป็นเจ้าของรถตามสัญญาเช่าซื้อ
จะอ้างข้อสัญญาเช่าซื้อที่ระบุว่า
หากผู้เช่าซื้อนำสิ่งของเข้ามาดัดแปลง ต่อเติม ติด หรือตั้งอยู่ในทรัพย์สินที่เช่าซื้อ
สิ่งนั้นจะตกเป็นส่วนหนึ่งของทรัพย์สินที่เช่าซื้อ
และเป็นกรรมสิทธิ์ของเจ้าของทันที
เพื่อไม่คืนเครื่องเสียงแก่จำเลยที่ 1 ได้หรือไม่
ข้อเท็จจริง
จำเลยที่ 1 ทำสัญญาเช่าซื้อรถยนต์ไปจากโจทก์
โดยมีจำเลยที่ 2 เป็นผู้ค้ำประกัน
ต่อมาจำเลยที่ 1 ผิดนัดไม่ชำระค่าเช่าซื้อ
โจทก์จึงถือว่าสัญญาเช่าซื้อเลิกกัน
และติดตามยึดรถยนต์คืน
จำเลยที่ 1 ให้การและฟ้องแย้ง
ขอให้โจทก์คืน
วิทยุ
เครื่องเล่นเทป
เครื่องเล่นซีดี
ลำโพง
และอุปกรณ์เครื่องเสียง
ที่ติดอยู่กับรถยนต์ที่เช่าซื้อ
หากคืนไม่ได้
ขอให้ใช้ราคาแทน
โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งว่า
จำเลยที่ 1 ไม่มีสิทธิขอให้คืนทรัพย์ดังกล่าว
เพราะถือว่าเป็นอุปกรณ์ของรถยนต์ที่เช่าซื้อ
อีกทั้งตามสัญญาเช่าซื้อข้อ 8 ระบุว่า
หากผู้เช่าซื้อนำสิ่งของเข้ามาดัดแปลง ต่อเติม ติด หรือตั้งอยู่ในตัวทรัพย์สินที่เช่าซื้อ
สิ่งนั้นจะตกเป็นส่วนหนึ่งของตัวทรัพย์สินที่เช่าซื้อ
และเป็นกรรมสิทธิ์ของเจ้าของทันที
คำพิพากษาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า
คดีคงเหลือปัญหาต้องวินิจฉัยว่า
โจทก์ต้องคืนวิทยุ เครื่องเล่นเทป เครื่องเล่นซีดี ลำโพง
และอุปกรณ์เครื่องเสียงให้แก่จำเลยที่ 1 หรือไม่
ศาลฎีกาเห็นว่า
“ทรัพย์ดังกล่าวนี้ จำเลยที่ 1 นำมาสู่รถที่เช่าซื้อ ก็เพื่อประโยชน์ของจำเลยที่ 1”
หาใช่เพื่อประโยชน์แก่การจัดดูแล ใช้สอย
หรือรักษาทรัพย์ที่เป็นประธาน
คือรถที่เช่าซื้อไม่
ดังนั้น
ทรัพย์ดังกล่าวจึง มิใช่อุปกรณ์
อันจะตกติดไปกับทรัพย์ประธาน
ตามนัยแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 147 วรรคท้าย
ประเด็นเกี่ยวกับข้อสัญญาเช่าซื้อ
ส่วนข้อสัญญาเช่าซื้อข้อ 8
ที่ระบุว่า
“หากผู้เช่าซื้อนำสิ่งของเข้ามาดัดแปลง ต่อเติม ติดหรือตั้งอยู่ในตัวทรัพย์สินที่เช่าซื้อ
สิ่งนั้นจะตกเป็นส่วนหนึ่งของตัวทรัพย์สินที่เช่าซื้อ
และเป็นกรรมสิทธิ์ของเจ้าของทันที”
ศาลฎีกาเห็นว่า
สัญญาเช่าซื้อเป็นแบบฟอร์มที่โจทก์จัดทำขึ้นเพียงฝ่ายเดียว
ข้อความที่ระบุในข้อ 8
น่าจะมีที่มาจากปัญหาซึ่งมักจะเกิดแก่โจทก์
ที่ต้องพิพาทกับผู้เช่าซื้อ
ในกรณีที่ผู้เช่าซื้อนำสิ่งของเข้ามาดัดแปลง ต่อเติม ติด หรือตั้งกับทรัพย์ที่เช่าซื้อ
และจะเอาสิ่งของดังกล่าวคืน
เมื่อต้องคืนทรัพย์ที่เช่าซื้อแก่โจทก์
แต่การรื้อสิ่งของนั้นออกไป
จะทำให้ทรัพย์ที่เช่าซื้อเสียหายได้
สำหรับข้อเท็จจริงในคดีนี้
ลำพังการที่จำเลยที่ 1 นำทรัพย์ดังกล่าวมาสู่ตัวรถที่เช่าซื้อ
ย่อมไม่ถึงขนาดที่จะก่อให้เกิดความเสียหาย
หากจะต้องรื้อออกไปจากตัวรถที่เช่าซื้อ
จึงไม่อยู่ในขอบแห่งข้อสัญญาดังกล่าว
โจทก์จึงจะยกข้อสัญญาที่ปรากฏ
มาเป็นเหตุไม่คืนวิทยุ เครื่องเล่นเทป เครื่องเล่นซีดี ลำโพง
และอุปกรณ์เครื่องเสียงให้แก่จำเลยที่ 1 หาได้ไม่
ผลคดี
ศาลฎีกาพิพากษาแก้เป็นว่า
ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินจำนวน 63,300 บาท แก่โจทก์
นอกจากที่แก้
ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์
โดยผลในส่วนที่เกี่ยวกับเครื่องเสียง
โจทก์ต้องคืนวิทยุ เครื่องเล่นเทป เครื่องเล่นซีดี ลำโพง
และอุปกรณ์เครื่องเสียงแก่จำเลยที่ 1
หากคืนไม่ได้
ให้ใช้ราคา 30,908.90 บาท
พร้อมดอกเบี้ยตามที่ศาลอุทธรณ์กำหนด
สรุป
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1814/2545
วางหลักสำคัญเกี่ยวกับคำว่า “อุปกรณ์” ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 147 ว่า
การนำทรัพย์มาติดตั้งไว้กับทรัพย์ประธาน
ไม่ได้ทำให้ทรัพย์นั้นเป็นอุปกรณ์ของทรัพย์ประธานเสมอไป
ต้องพิจารณาว่า
ทรัพย์นั้นถูกนำมาไว้เพื่อประโยชน์แก่การจัดดูแล ใช้สอย
หรือรักษาทรัพย์ที่เป็นประธานหรือไม่
ในคดีนี้
วิทยุ เครื่องเล่นเทป เครื่องเล่นซีดี ลำโพง
และอุปกรณ์เครื่องเสียง
ที่จำเลยที่ 1 นำมาติดตั้งในรถยนต์ที่เช่าซื้อ
เป็นการนำมาติดตั้งเพื่อประโยชน์ของจำเลยที่ 1 เอง
มิใช่เพื่อประโยชน์แก่การจัดดูแล ใช้สอย
หรือรักษารถยนต์ที่เช่าซื้อ
เครื่องเสียงดังกล่าวจึงไม่เป็นอุปกรณ์
อันจะตกติดไปกับรถยนต์ซึ่งเป็นทรัพย์ประธาน
และเมื่อการรื้อเครื่องเสียงออกจากรถยนต์
ไม่ถึงขนาดทำให้รถยนต์เสียหาย
โจทก์จึงไม่อาจอ้างข้อสัญญาเช่าซื้อ
เพื่อไม่คืนเครื่องเสียงแก่จำเลยที่ 1 ได้
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
มาตรา 147
มาตรา 391
มาตรา 574
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1814/2545, อุปกรณ์ตาม ป.พ.พ. มาตรา 147, เครื่องเสียงติดรถเช่าซื้อ, เช่าซื้อรถยนต์, ทรัพย์ประธาน, อุปกรณ์ตกติดไปกับทรัพย์ประธาน, สัญญาเช่าซื้อ, ข้อสัญญาสำเร็จรูป, รื้อถอนเครื่องเสียงจากรถ, กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 147, ฎีกาเช่าซื้อรถยนต์, ฎีกาศึกษา