#ฎีกาศึกษา #ทนายความ
สรุปคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4164/2568
เรื่อง: การแย่งการครอบครองที่ดิน น.ส. 3 ก. และกำหนดระยะเวลาการฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครอง
ประเด็นข้อกฎหมาย:
- การเข้ายึดถือครอบครองที่ดินของผู้อื่นโดยเจตนาเป็นเจ้าของตั้งแต่ต้น ย่อมมีลักษณะเป็นการแย่งการครอบครองหรือไม่
- ผู้ครอบครองต้องบอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะการยึดถือตามมาตรา 1381 หรือไม่ หากมิได้เริ่มจากการครอบครองแทนผู้อื่น
- การฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครองตามมาตรา 1375 วรรคสอง ต้องฟ้องภายในกำหนดเวลาเพียงใด
ข้อเท็จจริง:
โจทก์ทั้งสองในฐานะผู้จัดการมรดกของนาย จ. ฟ้องว่า นาย จ. เป็นเจ้าของที่ดิน น.ส. 3 ก. เลขที่ 2484 ต่อมาเมื่อมีการรังวัดสอบเขตที่ดินในปี 2563 จึงพบว่า จำเลยเข้าครอบครองและปลูกต้นยูคาลิปตัสในที่ดินแปลงดังกล่าวเต็มทั้งแปลง
ฝ่ายจำเลยให้การว่า เมื่อวันที่ 11 กรกฎาคม 2533 จำเลยทำสัญญาจะซื้อจะขายที่ดิน น.ส. 3 ก. เลขที่ 2483 จากนาย ม. ต่อมาเมื่อมีการรังวัดพบว่าเนื้อที่ดินมีเพิ่มขึ้นเกินกว่าที่ปรากฏในเอกสารสิทธิ จำเลยได้ชำระค่าที่ดินทั้งส่วนที่ปรากฏในเอกสารสิทธิและส่วนที่เพิ่มขึ้นแก่นาย ม. แล้ว หลังจากนั้นจำเลยเข้าครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินรวมดังกล่าวโดยปลูกต้นยูคาลิปตัสเต็มพื้นที่มาตั้งแต่ปี 2533 โดยสงบ เปิดเผย และด้วยเจตนาเป็นเจ้าของตลอดมา
คดีนี้ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง ต่อมาศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษากลับ จำเลยจึงฎีกา
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4164/2568 วินิจฉัยว่า:
ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า จำเลยซื้อที่ดินพิพาทมาจากนาย ม. ตั้งแต่ปี 2533 แล้วเข้ายึดถือครอบครองอย่างเป็นเจ้าของตลอดมา เป็นการโต้แย้งสิทธิของนาย จ. เจ้าของที่ดิน มีลักษณะเป็นการแย่งการครอบครองแล้ว และจำเลยไม่จำต้องบอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะการยึดถือไปยังนาย จ. เพราะมิได้ครอบครองโดยอาศัยสิทธิของนาย จ. เมื่อจำเลยได้ครอบครองที่ดินพิพาทโดยแสดงเจตนาเป็นเจ้าของ จำเลยย่อมได้ไปซึ่งสิทธิครอบครอง โจทก์ทั้งสองในฐานะผู้จัดการมรดกของนาย จ. ฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครองเกินกว่า 1 ปี นับแต่เวลาถูกแย่งการครอบครอง โจทก์ทั้งสองจึงขาดสิทธิฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครอง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 วรรคสองแล้ว
สรุป:
การเข้ายึดถือครอบครองที่ดินของผู้อื่นโดยแสดงเจตนาเป็นเจ้าของตั้งแต่ต้น และครอบครองโดยสงบ เปิดเผย ย่อมมีลักษณะเป็นการแย่งการครอบครองได้ โดยไม่จำต้องบอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะการยึดถือตามมาตรา 1381 หากมิได้เริ่มจากการครอบครองแทนเจ้าของเดิม และหากผู้มีสิทธิจะฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครอง ก็ต้องฟ้องภายใน 1 ปี นับแต่เวลาถูกแย่งการครอบครอง มิฉะนั้นย่อมขาดสิทธิฟ้อง
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง:
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1367 บุคคลใดยึดถือทรัพย์สินโดยเจตนาจะยึดถือเพื่อตน ท่านว่าบุคคลนั้นได้ไปซึ่งสิทธิครอบครอง
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 วรรคสอง การฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองนั้น ท่านว่าต้องฟ้องภายในปีหนึ่งนับแต่เวลาถูกแย่งการครอบครอง
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1381 ว่าด้วยการเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือกรณีเริ่มครอบครองแทนผู้อื่น