สรุปคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4380/2568
เรื่อง: สิทธิการขอออกหมายบังคับคดีส่วนแพ่งในคดีอาญา กรณีมิได้ยื่นคำร้องตาม ป.วิ.อ. มาตรา 44/1
ประเด็นข้อกฎหมาย
โจทก์ร่วมมีสิทธิยื่นคำร้องขอให้ศาลออกหมายบังคับคดีเพื่อให้จำเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนได้หรือไม่ เมื่อในคดีอาญาเดิมมิได้ยื่นคำร้องตาม ป.วิ.อ. มาตรา 44/1 และศาลมิได้มีคำพิพากษาหรือคำสั่งให้จำเลยชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ร่วม?
ข้อเท็จจริง
- พนักงานอัยการฟ้องจำเลยทั้งสามฐานร่วมกันทำให้เสียทรัพย์ โดยผู้เสียหายเข้าร่วมเป็นโจทก์ร่วม
- ความผิดฐานร่วมกันทำให้เสียทรัพย์ มิใช่ความผิดที่บัญญัติไว้ใน ป.วิ.อ. มาตรา 43 ประกอบ พ.ร.บ.จัดตั้งศาลแขวงและวิธีพิจารณาความอาญาในศาลแขวง พ.ศ. 2499 มาตรา 4 และโจทก์ร่วมมิได้ยื่นคำร้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันชดใช้ค่าสินไหมทดแทนตาม ป.วิ.อ. มาตรา 44/1 วรรคหนึ่ง
- ศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามฟ้อง โดยมิได้มีคำพิพากษาหรือคำสั่งให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาทรัพย์ หรือชดใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่โจทก์ร่วม
- ต่อมา โจทก์ร่วมยื่นคำร้องขอให้ศาลออกหมายบังคับคดี ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ภาค 3 มีคำสั่งยกคำร้อง โจทก์ร่วมจึงฎีกา
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4380/2568 วินิจฉัยวางหลักว่า:
เมื่อความผิดฐานร่วมกันทำให้เสียทรัพย์มิใช่ความผิดที่บัญญัติไว้ใน ป.วิ.อ. มาตรา 43 และโจทก์ร่วมมิได้ยื่นคำร้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันชดใช้ค่าสินไหมทดแทนตาม ป.วิ.อ. มาตรา 44/1 วรรคหนึ่ง อีกทั้งไม่มีกฎหมายใดบัญญัติให้ศาลมีคำพิพากษาหรือคำสั่งเช่นนั้นโดยพลการ
ในกรณีเช่นนี้ คดีจึงไม่มีคำพิพากษาหรือคำสั่งให้จำเลยทั้งสามร่วมกันคืนหรือใช้ราคาทรัพย์หรือชดใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่โจทก์ร่วม โจทก์ร่วมจึงไม่ใช่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษา และไม่มีสิทธิบังคับคดีในคดีนี้ได้ หากการกระทำของจำเลยทั้งสามเป็นเหตุให้โจทก์ร่วมได้รับความเสียหายอย่างไร ก็ชอบที่จะต้องไปว่ากล่าวกันเป็นคดีต่างหาก
บทสรุป
หากผู้เสียหายประสงค์จะเรียกค่าสินไหมทดแทนภายในคดีอาญาเดียวกัน ต้องใช้ช่องทางยื่นคำร้องตาม ป.วิ.อ. มาตรา 44/1 เพื่อให้ศาลมีคำพิพากษาหรือคำสั่งในส่วนแพ่งรองรับ เพราะการขอออกหมายบังคับคดีทำได้ต่อเมื่อมีคำพิพากษาหรือคำสั่งซึ่งต้องมีการบังคับคดีแก่ลูกหนี้ตามคำพิพากษาอยู่ก่อนแล้ว
หากมิได้ยื่นคำร้องและคดีอาญามีเพียงคำพิพากษาลงโทษ ผู้เสียหายย่อมไม่มีฐานะเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา จึงไม่อาจขอออกหมายบังคับคดีในคดีนั้นได้ และหากจะเรียกค่าเสียหายต้องไปดำเนินคดีแพ่งเป็นคดีต่างหาก