อายุความค่าบริการสาธารณะของผู้จัดสรรที่ดิน (มติที่ประชุมใหญ่)
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 332/2568 (ประชุมใหญ่)
🔎 ประเด็นข้อกฎหมาย
- อำนาจศาลในการวินิจฉัยเรื่องอายุความในคดีผู้บริโภค เมื่อจำเลยให้การต่อสู้ไว้แล้ว
- กำหนดอายุความการเรียกเก็บค่าบริการสาธารณะ (ค่าส่วนกลาง) ของผู้จัดสรรที่ดิน
📝 ข้อเท็จจริง
โจทก์เป็นบริษัทผู้รับโอนใบอนุญาตจัดสรรที่ดิน (ผู้ประกอบธุรกิจอสังหาริมทรัพย์) ฟ้องจำเลยซึ่งเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ที่ดินในโครงการ เพื่อเรียกเก็บค่าบริการสาธารณะและค่าบำรุงรักษาสาธารณูปโภคที่ค้างชำระ (ค่าส่วนกลาง) จำเลยให้การต่อสู้ว่าโจทก์ไม่มีสิทธิเรียกร้องเพราะฟ้องเกินกว่า 5 ปี คดีจึงขาดอายุความ
⚖️ คำวินิจฉัยและหลักกฎหมาย (มติที่ประชุมใหญ่)
1) การยกอายุความขึ้นต่อสู้ในคดีผู้บริโภค
- ปัญหาเกี่ยวกับเรื่องอายุความ มิใช่ข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน ที่ศาลจะยกขึ้นวินิจฉัยได้เอง ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 142 (5) ประกอบ พ.ร.บ.วิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ. 2551 มาตรา 7 แต่เป็นเรื่องที่จำเลยจะต้องให้การต่อสู้คดีไว้
- เมื่อคำให้การของจำเลยเป็นการแสดงโดยชัดแจ้งว่าจำเลยยกอายุความขึ้นปฏิเสธคำฟ้องของโจทก์แล้ว และได้ แสดงเหตุแห่งการขาดอายุความ ว่าคดีโจทก์ขาดอายุความเมื่อใด นับแต่วันใดถึงวันฟ้อง จึงเกิดประเด็นข้อพิพาทให้ศาลวินิจฉัย
- ส่วนปัญหาว่าขาดอายุความเรื่องใด อย่างไร เป็นเรื่องที่ศาลจะวินิจฉัยยกบทบัญญัติของกฎหมายขึ้นปรับให้ถูกต้องได้
2) สถานะของเงินค่าบริการสาธารณะ (ค่าส่วนกลาง)
การเรียกเก็บเงินค่าบริการสาธารณะหรือค่าสาธารณูปโภคของผู้จัดสรรที่ดิน (กรณีที่ยังมิได้โอนสาธารณูปโภคให้นิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรร) ถือเป็นบริการส่วนหนึ่งของโครงการที่มีผลต่อการประกอบธุรกิจ เป็นการดำเนินการของผู้ประกอบการค้าเป็นปกติธุระเพื่อหวังผลกำไรในทางการค้าที่เรียกเอาค่าการงานที่ได้ทำขึ้น
3) กำหนดอายุความ
สิทธิเรียกร้องดังกล่าวอยู่ในบังคับต้องใช้สิทธิเรียกร้องภายใน กำหนดอายุความ 2 ปี ตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/34 (1) (มิใช่อายุความ 5 ปี หรือ 10 ปี)
| ประเด็น | หลักที่ศาลวาง |
|---|---|
| อายุความในคดีผู้บริโภค | ศาลยกอายุความขึ้นวินิจฉัยเองไม่ได้ ต้องเกิดจากคำให้การของจำเลย |
| ค่าส่วนกลางผู้จัดสรร (ก่อนตั้งนิติบุคคลฯ) | เป็นหนี้ทางการค้า/ค่าการงานที่ได้ทำขึ้นในทางการค้า |
| กำหนดอายุความที่ถูกต้อง | 2 ปี ตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/34 (1) |
💡 ข้อสรุปเชิงปฏิบัติ (การเขียนคำให้การยกอายุความ)
- จำเลยต้อง บรรยายข้อเท็จจริง ให้ชัดเจนว่า หนี้มีกำหนดอายุความกี่ปี เริ่มนับอายุความเมื่อใด และ ครบกำหนดอายุความเมื่อใด รวมทั้งระยะเวลาล่วงเลยมาถึงวันฟ้องเป็นเท่าใด
- แม้จำเลยจะระบุตัวเลขอายุความหรืออ้างข้อกฎหมายคลาดเคลื่อนไป ศาลมีอำนาจวินิจฉัยปรับบทกฎหมายให้ถูกต้องเองได้ โดยไม่ถือว่าคำให้การบกพร่อง
- ในคดีนี้ จำเลยต่อสู้อายุความ 5 ปี แต่ศาลวินิจฉัยว่าเป็นหนี้ทางการค้า จึงมีอายุความ 2 ปี ตาม ป.พ.พ. ม.193/34(1)
📌 กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
- ป.พ.พ. มาตรา 193/33 (4)
- ป.พ.พ. มาตรา 193/34 (1)
- ป.วิ.พ. มาตรา 142 (5)
- พ.ร.บ.วิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ. 2551 มาตรา 7
- พ.ร.บ.วิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ. 2551 มาตรา 26