บิดาที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย (แม้รับรองบุตรแล้ว) ไม่มีสิทธิรับมรดกของบุตร และไม่มีสิทธิร้องขอเป็นผู้จัดการมรดก
แก่นคดี: “รับรองบุตร” ทำให้บุตรมีสิทธิเป็นผู้สืบสันดานไปรับมรดกของบิดาได้ แต่ไม่ทำให้บิดาที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายมีสิทธิรับมรดกของบุตรในฐานะทายาทโดยธรรม
✅ Key Takeaway
ลูกนอกกฎหมายที่บิดารับรองแล้ว “รับมรดกพ่อได้” แต่บิดาที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย (แม้รับรองลูก) “ไม่มีสิทธิรับมรดกลูก” และ “ไม่มีสิทธิร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกของลูก”
ประเด็นข้อกฎหมาย
ข้อเท็จจริง
- ผู้ร้อง: ภริยาโดยชอบด้วยกฎหมายของผู้ตาย ยื่นคำร้องขอเป็นผู้จัดการมรดก เนื่องจากผู้ตายไม่ได้ทำพินัยกรรมไว้
- ผู้คัดค้าน: ยื่นคำคัดค้านและขอเป็นผู้จัดการมรดกร่วม อ้างว่าเป็นบิดา และเป็นผู้อุปการะเลี้ยงดู ส่งเสียการศึกษา รวมถึงจัดงานแต่งงานให้ผู้ตาย
- ความสัมพันธ์: ผู้คัดค้านอยู่กินกับมารดาผู้ตายโดยมิได้จดทะเบียนสมรส ผู้ตายจึงเป็น “บุตรนอกกฎหมายที่บิดาได้รับรองแล้ว”
- ศาลล่าง: ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ภาค 9 มีคำสั่งตั้งผู้ร้องเป็นผู้จัดการมรดกเพียงผู้เดียว และยกคำคัดค้านของผู้คัดค้าน
คำวินิจฉัยศาลฎีกา
1) ผลของมาตรา 1627 (การรับรองบุตรนอกกฎหมาย)
การที่บิดารับรองบุตรนอกกฎหมาย ผลของกฎหมายตาม ป.พ.พ. มาตรา 1627 เพียงแต่ให้ถือว่าบุตรนั้นเป็นผู้สืบสันดานเหมือนกับบุตรที่ชอบด้วยกฎหมาย มีสิทธิได้รับมรดกของบิดาเท่านั้น
2) ขอบเขตของสิทธิ (ไม่ทำให้บิดากลายเป็นบิดาที่ชอบด้วยกฎหมาย)
3) สถานะของผู้คัดค้าน (ทายาท/ผู้มีส่วนได้เสีย)
ผู้คัดค้านจึงมิใช่ทายาทหรือผู้มีส่วนได้เสียในกองมรดกของผู้ตาย ไม่มีสิทธิคัดค้านหรือร้องขอต่อศาลให้ตั้งตนเองเป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตายได้
4) การปรับบทกฎหมาย (ไม่ต้องอาศัยมาตรา 4)
กรณีนี้มีบทกฎหมายปรับแก่คดีได้ชัดเจนอยู่แล้ว จึงไม่ต้องนำ ป.พ.พ. มาตรา 4 (จารีตประเพณี หรือกฎหมายใกล้เคียงฯ) มาวินิจฉัย
บทกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1627 (ผลของการรับรองบุตรนอกกฎหมาย)
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1629 (ทายาทโดยธรรม)
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 4 (จารีตประเพณี/กฎหมายใกล้เคียงฯ) — ศาลวินิจฉัยว่าไม่จำเป็นต้องนำมาใช้ในคดีนี้
บทสรุป/แนวคำพิพากษา
✅ สรุปให้จำง่าย
“รับรองบุตร” ช่วยให้ บุตร มีสิทธิเป็นผู้สืบสันดานไปรับมรดกของ บิดา ได้ แต่ไม่ทำให้ บิดาที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย กลับมีสิทธิรับมรดกของ บุตร และไม่มีสิทธิร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกของบุตร
⚠️ หมายเหตุ
บทความนี้สรุป “แนวคำพิพากษา” เพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำปรึกษากฎหมายเฉพาะกรณี หากข้อเท็จจริงต่างไป ผลทางคดีอาจต่างกันได้