ฎีกาที่ 900/2568
ประเด็นข้อกฎหมาย:
เจ้าหนี้ตามคำพิพากษา (โจทก์)
มีสิทธิร้องขอให้เจ้าพนักงานบังคับคดียึดสิทธิครอบครองที่ดินมือเปล่าซึ่งไม่มีเอกสารสิทธิ
เพื่อนำมาขายทอดตลาดชำระหนี้ได้หรือไม่
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 900/2568
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง: ป.พ.พ.
มาตรา 1299
ป.วิ.พ. มาตรา 301 (5)
สิทธิครอบครองที่ดินมือเปล่าซึ่งไม่มีเอกสารสิทธิแม้จะถือว่าเป็นทรัพยสิทธิอันเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ซึ่งอาจมีราคาและอาจถือเอาได้
และสามารถโอนไปซึ่งการครอบครองนั้นได้โดยการส่งมอบการครอบครอง
แต่การโอนไปซึ่งการครอบครองที่สามารถกระทำได้ดังกล่าวเป็นการโอนในลักษณะของสิทธิส่วนบุคคลใช้ยันกันได้ระหว่างผู้โอนกับผู้รับโอนเท่านั้น
ไม่สามารถทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนการได้มาต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ให้มีผลบริบูรณ์ตาม
ป.พ.พ. มาตรา 1299 ได้
กรณีนี้เป็นเรื่องที่โจทก์ร้องขอให้เจ้าพนักงานบังคับคดียึดสิทธิครอบครองที่ดินมือเปล่าซึ่งไม่มีเอกสารสิทธิมาขายทอดตลาดเพื่อชำระหนี้โจทก์
เมื่อไม่มีกฎหมายบัญญัติให้เจ้าพนักงานบังคับคดีโอนสิทธิครอบครองที่ดินดังกล่าวให้แก่ผู้ซื้อได้ตามกฎหมาย
ทั้งไม่ปรากฏข้อเท็จจริงใดแสดงให้เห็นว่าที่ดินที่จำเลยมีเพียงสิทธิครอบครองนั้นสามารถโอนกันได้ตามกฎหมาย
ในชั้นนี้จึงต้องถือว่าที่ดินมือเปล่าซึ่งไม่มีเอกสารสิทธิเป็นทรัพย์สินที่โอนกันให้บริบูรณ์ไม่ได้ตามกฎหมาย
ย่อมไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดีตาม ป.วิ.พ. มาตรา 301 (5) โจทก์จึงไม่มีสิทธิร้องขอให้ยึดสิทธิครอบครองที่ดินดังกล่าวมาขายทอดตลาดเพื่อชำระหนี้โจทก์
ถาม-ตอบ
ตามคำพิพากษาศาลฎีกา
คำถาม: ที่ดินมือเปล่า (ไม่มีเอกสารสิทธิ)
ถือเป็นทรัพย์สินที่มีราคาและถือเอาได้หรือไม่?
คำตอบ: ถือเป็นทรัพย์สิทธิอันเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ซึ่งอาจมีราคาและอาจถือเอาได้
คำถาม: หากที่ดินมือเปล่ามีราคาและโอนกันได้โดยการส่งมอบ
ทำไมเจ้าพนักงานบังคับคดีถึงยึดมาขายทอดตลาดไม่ได้?
คำตอบ: เพราะการโอนโดยการส่งมอบเป็นเพียงสิทธิส่วนบุคคลระหว่างผู้โอนกับผู้รับโอน
ไม่สามารถทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อเจ้าหน้าที่ให้มีผลบริบูรณ์ตาม ป.พ.พ. มาตรา
1299 ได้
เมื่อเจ้าพนักงานบังคับคดีไม่สามารถโอนสิทธิให้ผู้ซื้อจากการขายทอดตลาดได้อย่างสมบูรณ์ตามกฎหมาย
ทรัพย์นั้นจึงถือเป็นทรัพย์สินที่โอนกันไม่ได้ตามกฎหมาย ซึ่งต้องห้ามยึดตาม
ป.วิ.พ. มาตรา 301 (5)
คำถาม: ป.วิ.พ. มาตรา 301 (5) เกี่ยวข้องอย่างไรกับคดีนี้?
คำตอบ: มาตรานี้บัญญัติถึงทรัพย์สินที่ไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดี
ซึ่งรวมถึง "ทรัพย์สินที่โอนกันไม่ได้ตามกฎหมาย"
ศาลฎีกาตีความว่าที่ดินมือเปล่าที่ไม่มีเอกสารสิทธิ
เข้าข่ายเป็นทรัพย์สินประเภทนี้ในบริบทของการบังคับคดี