ประเด็นข้อกฎหมาย:
ความผิดฐานเอาไปเสียซึ่งเอกสารของผู้อื่นตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 188
กรณีทายาทหรือผู้รับพินัยกรรมครอบครองโฉนดที่ดินที่เป็นทรัพย์มรดกและไม่ยอมส่งมอบให้ผู้จัดการมรดก
ถือเป็นความผิดหรือไม่
คำพิพากษาศาลฎีกาที่
842/2568
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง:
ป.อ. มาตรา 188
ฎีกาย่อ: การที่จะเป็นความผิดตาม ป.อ. มาตรา 188 ต้องเป็นการเอาไปเสียซึ่งเอกสารของผู้อื่น
เมื่อที่ดินตามโฉนดที่ดินเป็นทรัพย์มรดกส่วนหนึ่งของ
ฉ.ที่ต้องนำไปจำหน่ายแล้วนำเงินมาแบ่งปันระหว่างผู้รับพินัยกรรมด้วยกัน
โดยมีโจทก์และจำเลยรวมอยู่ด้วย และการจัดการมรดกดังกล่าวยังไม่เสร็จสิ้น โจทก์
จำเลยและผู้รับพินัยกรรมอื่นจึงยังคงเป็นเจ้าของรวมในที่ดินและโฉนดที่ดินดังกล่าวอยู่ด้วยจึงถือไม่ได้ว่าโฉนดที่ดินดังกล่าวเป็นเอกสารของผู้อื่น
ดังนั้นการที่โจทก์ในฐานะผู้จัดการมรดกของผู้ตายทวงถามเพื่อจะแบ่งปันที่ดินแก่ผู้รับพินัยกรรม
แต่จำเลยไม่ยอมส่งมอบให้โจทก์ไม่ว่าด้วยเหตุผลประการใดก็ตามทำให้การจัดการมรดกเกิดข้อขัดข้องหรือได้รับความเสียหายก็เป็นเรื่องที่โจทก์ต้องไปว่ากล่าวใช้สิทธิเรียกร้องเอาแก่จำเลยในทางแพ่งต่อไป
การกระทำของจำเลยไม่เป็นความผิดตาม ป.อ. มาตรา 188
ถาม-ตอบ
ตามคำพิพากษาศาลฎีกา
คำถาม:
ผู้จัดการมรดกมีอำนาจหน้าที่รวบรวมทรัพย์มรดก
ทำไมจึงฟ้องทายาทที่ยึดโฉนดไว้เป็นคดีอาญา ม.188 ไม่ได้?
คำตอบ:
เพราะองค์ประกอบสำคัญของ ป.อ. มาตรา 188 คือต้องเป็นการกระทำต่อ
"เอกสารของผู้อื่น" ในกรณีนี้
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าตราบใดที่การจัดการมรดกยังไม่เสร็จสิ้นและแบ่งปันกัน
ทายาททุกคนรวมถึงจำเลยย่อมเป็น "เจ้าของรวม" ในทรัพย์มรดกและโฉนดที่ดินนั้น เมื่อจำเลยมีกรรมสิทธิ์ร่วมอยู่ด้วย
เอกสารนั้นจึงไม่ใช่ "ของผู้อื่น" เพียงอย่างเดียว แต่เป็น
"ของตนเองร่วมกับผู้อื่น"
การยึดถือไว้จึงไม่ครบองค์ประกอบความผิดฐานเอาไปเสียซึ่งเอกสารของผู้อื่น
คำถาม:
ถ้าผู้จัดการมรดกต้องการโฉนดคืนเพื่อไปโอนขายแบ่งเงิน ต้องทำอย่างไร?
คำตอบ:
กรณีนี้เป็นเรื่องการจัดการมรดกเกิดข้อขัดข้องหรือเสียหายจากการที่จำเลยไม่ยอมส่งมอบ
เป็นเรื่องความรับผิดทางแพ่ง โจทก์ต้องใช้สิทธิ ฟ้องร้องเรียกคืนทรัพย์หรือบังคับให้ส่งมอบโฉนดทางแพ่ง
ไม่สามารถดำเนินคดีอาญาเพื่อบีบบังคับได้