ประเด็นข้อกฎหมาย:
1. เมื่อผู้จำนองมีหนังสือแจ้งให้ผู้รับจำนองดำเนินการขายทอดตลาดทรัพย์สินที่จำนองตาม
ป.พ.พ. มาตรา 729/1 แล้ว
ผู้รับจำนองยังคงมีอำนาจฟ้องคดีต่อศาลเพื่อบังคับชำระหนี้และบังคับจำนองตามปกติหรือไม่
2. การที่ผู้รับจำนองฟ้องคดีต่อศาลภายใน
1
ปี นับแต่วันได้รับหนังสือแจ้ง ถือเป็นการ
"ดำเนินการให้มีการขายทอดตลาด" ตามมาตรา 729/1 วรรคหนึ่ง
หรือไม่
3. ผลทางกฎหมายเกี่ยวกับ
"ดอกเบี้ย" กรณีผู้รับจำนองไม่ดำเนินการขายทอดตลาดภายในระยะเวลาที่กำหนด
คำพิพากษาศาลฎีกาที่
3881/2568
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง:
ป.พ.พ. มาตรา 204 วรรคสอง,
มาตรา 702 วรรคสอง, มาตรา
728, มาตรา 729/1 วรรคหนึ่ง, มาตรา 729/1 วรรคสอง ป.วิ.พ. มาตรา 142 (5), มาตรา 225, มาตรา 252
คดีนี้โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยชำระหนี้ตามสัญญากู้ยืมและให้จำเลยไถ่ถอนจำนอง
เมื่อจำเลยผิดนัดไม่ชำระหนี้เงินกู้ตามฟ้องและจำเลยมีหนังสือแจ้งให้โจทก์ดำเนินการขายทอดตลาดทรัพย์สินจำนองโดยไม่ต้องฟ้องศาลตาม
ป.พ.พ. มาตรา 729/1 วรรคหนึ่ง แล้ว
มิใช่บทบังคับโจทก์ต้องดำเนินการให้มีการขายทอดตลาดทรัพย์สินจำนองตามมาตรา 729/1
ได้เพียงวิธีเดียว โจทก์ยังคงมีสิทธิฟ้องบังคับจำนองตามมาตรา 728
ได้ โจทก์จึงมีอำนาจฟ้อง
หนี้ที่ถึงกำหนดชำระตาม
ป.พ.พ. มาตรา 729/1 วรรคหนึ่ง หมายถึง
หนี้ที่คู่สัญญาตกลงกำหนดเวลาที่ลูกหนี้ต้องชำระตามข้อตกลงในสัญญาและถึงกำหนดเวลาชำระหนี้แล้ว
โดยมิต้องคำนึงว่าเจ้าหนี้จะสามารถใช้สิทธิเรียกร้องทั้งหมดได้หรือไม่
เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่า สัญญาสินเชื่อบ้านกสิกรไทยจำเลยชำระครั้งสุดท้ายวันที่ 30
มิถุนายน 2562 หนี้จึงถึงกำหนดชำระวันที่ 31
กรกฎาคม 2562 ส่วนสินเชื่ออุปโภคบริโภคและสินเชื่อประกันชีวิต
จำเลยชำระครั้งสุดท้ายวันที่ 3 มิถุนายน 2562 หนี้จึงถึงกำหนดเวลาชำระวันที่ 30 มิถุนายน 2562
หลังจากหนี้ถึงกำหนดชำระแล้ว เมื่อวันที่ 22 สิงหาคม
2562 จำเลยมีหนังสือแจ้งให้โจทก์ดำเนินการขายทอดตลาดทรัพย์จำนองโดยไม่ต้องฟ้องคดีต่อศาล
โจทก์ได้รับหนังสือดังกล่าวแล้วเมื่อวันที่ 23 สิงหาคม 2562
โจทก์ในฐานะผู้รับจำนองจึงต้องดำเนินการขายทอดตลาดทรัพย์สินที่จำนองภายในเวลาหนึ่งปีนับแต่วันที่ได้รับหนังสือแจ้ง
แม้โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยชำระหนี้ตามสัญญากู้ยืมเงินและบังคับจำนองภายในเวลาหนึ่งปีนับแต่วันที่โจทก์ได้รับหนังสือแจ้ง
แต่การฟ้องคดีมิใช่เป็นขั้นตอนของการขายทอดตลาด
จึงไม่อาจถือเป็นการดำเนินการขายทอดตลาดทรัพย์สินที่จำนองตามมาตรา 729/1 วรรคหนึ่ง
เมื่อโจทก์ในฐานะผู้รับจำนองไม่ดำเนินการขายทอดตลาดทรัพย์สินจำนองภายในหนึ่งปีนับแต่วันที่โจทก์ได้รับหนังสือแจ้ง
การบังคับต่อทรัพย์สินจำนองเพื่อชำระหนี้ในส่วนดอกเบี้ยจึงต้องเป็นไปตามมาตรา 729/1
วรรคสอง คือ
จำเลยในฐานะผู้จำนองย่อมหลุดพ้นจากความรับผิดในดอกเบี้ยที่ค้างชำระเกินหนึ่งปีนับแต่วันที่โจทก์ได้รับหนังสือแจ้ง
คำถาม-ตอบ
ตามคำพิพากษาศาลฎีกา
คำถาม:
หากลูกหนี้ส่งหนังสือตาม ม.729/1 ให้ธนาคารขายที่ดินจำนอง
ธนาคารยังฟ้องศาลได้หรือไม่?
คำตอบ:
ได้ บทบัญญัติมาตรา 729/1 เป็นสิทธิของผู้จำนอง แต่ไม่ได้ตัดสิทธิเจ้าหนี้ในการฟ้องคดีตามปกติ (ม.213)
หรือฟ้องบังคับจำนอง (ม.728) เจ้าหนี้มีสิทธิเลือกวิธีบังคับชำระหนี้ได้
คำถาม:
"หนี้ถึงกำหนดชำระ" ตาม ม.729/1 ต้องรอให้ธนาคารบอกเลิกสัญญาหรือไม่?
คำตอบ:
ไม่ต้อง หนี้ถึงกำหนดชำระหมายถึงวันที่ลูกหนี้ต้องชำระตามงวดในสัญญา
ไม่ต้องรอให้เจ้าหนี้ใช้สิทธิบอกเลิกสัญญาหรือเรียกหนี้คืนทั้งหมด
คำถาม:
ธนาคารได้รับหนังสือแล้ว รีบฟ้องศาลภายใน 1 ปี
ถือว่าได้ "ดำเนินการขายทอดตลาด" แล้วหรือไม่?
คำตอบ:
ไม่ถือว่าดำเนินการ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า
"การฟ้องคดีมิใช่ขั้นตอนของการขายทอดตลาด"
หากธนาคารฟ้องแต่ไม่ได้ขายทอดตลาดให้เสร็จ (หรือเริ่มกระบวนการขายโดยกรมบังคับคดี)
ภายใน 1 ปี ก็ต้องรับผลเสียในเรื่องดอกเบี้ย
คำถาม:
ผลเสียของการที่ธนาคารไม่ขายทรัพย์ภายใน 1 ปี
คืออะไร?
คำตอบ:
ผู้จำนองจะ หลุดพ้นจากความรับผิดในดอกเบี้ย ที่เกิดขึ้นภายหลังจากระยะเวลา
1 ปีนับแต่วันที่เจ้าหนี้ได้รับหนังสือแจ้ง
(เจ้าหนี้คิดดอกเบี้ยจากทรัพย์จำนองได้แค่ 1 ปีเท่านั้น
ส่วนที่เกินจะบังคับจากทรัพย์จำนองไม่ได้)