สรุป: เปรียบเทียบ ฎีกาที่ 7912/2553 และ 5484/2553
📌 ประเด็นข้อกฎหมาย: เมื่อคดีขาดอายุความไปแล้ว
หากลูกหนี้นำเงินมาชำระหนี้ (ไม่ว่าจะบางส่วนหรือหลายครั้ง)
จะมีผลทำให้เจ้าหนี้กลับมามีสิทธิฟ้องร้องบังคับคดีในส่วนที่เหลือได้หรือไม่? และกฎหมายจะถือเป็นการ
"รับสภาพหนี้" หรือ "สละประโยชน์แห่งอายุความ"?
⚖️ ข้อเท็จจริง:
- ฎีกาที่ 7912/2553 (ผล: โจทก์ชนะ) หนี้บัตรเครดิตขาดอายุความไปเมื่อ ปี
2539 แต่หลังจากนั้นจำเลยได้ผ่อนชำระหนี้ให้ธนาคาร
"หลายครั้งติดต่อกัน" ตั้งแต่ปี 2540 ถึงปี 2544
- ฎีกาที่ 5484/2553 (ผล: ยกฟ้อง) หนี้บัตรเครดิตขาดอายุความไปเมื่อ กุมภาพันธ์
2549 จำเลยมาชำระหนี้บางส่วน
"เพียงครั้งเดียว" ในเดือนมิถุนายน 2550 (หลังขาดอายุความแล้ว)
และโจทก์ฟ้องคดีโดยอ้างว่าเป็นการรับสภาพหนี้ทำให้อายุความสะดุดหยุดลง
👨⚖️ คำพิพากษาศาลฎีกาวินิจฉัยวางบรรทัดฐานว่า:
1. กรณีการชำระหนี้ต่อเนื่อง
(ฎีกาที่ 7912/2553) = "สละประโยชน์แห่งอายุความ" ศาลวินิจฉัยว่า
การที่จำเลยผ่อนชำระหนี้หลายครั้งติดต่อกันเรื่อยมาหลังจากคดีขาดอายุความแล้ว
พฤติการณ์เช่นนี้เป็นการแสดงออกโดยปริยายว่า จำเลยได้ "สละประโยชน์แห่งอายุความ" ตาม ป.พ.พ. มาตรา
193/24 จำเลยจึงไม่อาจยกอายุความขึ้นต่อสู้ได้
และต้องเริ่มนับอายุความใหม่จากวันที่ชำระครั้งสุดท้าย คดีโจทก์จึงไม่ขาดอายุความ
2. กรณีการชำระหนี้ครั้งเดียว
(ฎีกาที่ 5484/2553) ≠ "อายุความสะดุดหยุดลง" ศาลวินิจฉัยว่า
การรับสภาพหนี้ที่จะทำให้ "อายุความสะดุดหยุดลง" ตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/14 นั้น ต้องกระทำ "ก่อน" ที่จะขาดอายุความ หากชำระหลังขาดอายุความแล้ว
ย่อมไม่อาจทำให้อายุความสะดุดหยุดลงได้
3. ผลของการชำระหนี้เพียงบางส่วนหลังขาดอายุความ
(ฎีกาที่ 5484/2553) การชำระหนี้ภายหลังขาดอายุความแล้ว
มีผลเพียงทำให้ลูกหนี้ "เรียกเงินคืนไม่ได้" ตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/28 (ถือเป็นการชำระหนี้ตามหน้าที่ศีลธรรม)
แต่ไม่ก่อให้เกิดสิทธิเรียกร้องใหม่ ให้เจ้าหนี้ฟ้องบังคับส่วนที่ค้างชำระได้
หากพฤติการณ์ไม่ถึงขนาดเป็นการสละประโยชน์แห่งอายุความ ศาลย่อมพิพากษายกฟ้อง
📝 สรุปจุดตัดของสองฎีกานี้:
อยู่ที่ "พฤติการณ์" และ "ช่วงเวลาที่ชำระ"
- ✅ หากชำระ "ก่อน" ครบกำหนด
= อายุความสะดุดหยุดลง (นับหนึ่งใหม่ได้ทันที
ตาม ม.193/14)
- ⚠️ หากชำระ "หลัง" ครบกำหนด ต้องดูพฤติการณ์ว่าถึงขั้น "สละประโยชน์แห่งอายุความ"
หรือไม่?
- ถ้าชำระต่อเนื่อง
(ฎีกา 7912/2553): ถือว่าสละประโยชน์แห่งอายุความ
➡️ เจ้าหนี้ฟ้องได้
- ถ้าชำระครั้งเดียวแล้วหยุด
(ฎีกา 5484/2553): ถือเป็นการชำระตามหน้าที่ศีลธรรม
ลูกหนี้เรียกคืนไม่ได้ ➡️ แต่เจ้าหนี้ฟ้องส่วนที่เหลือไม่ได้
#ฎีกาศึกษา #อายุความ #บัตรเครดิต #สละประโยชน์แห่งอายุความ #อายุความสะดุดหยุดลง #ปพพมาตรา193/24 #ปพพมาตรา193/28