#ฎีกาศึกษา #ทนายความ

⚖️🏡 สรุปคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3172/2564

📌 เรื่อง:

การใช้ทางผ่านบนที่ดินเอกชนโดยเข้าใจว่าเป็นทางสาธารณะ จะได้สิทธิ ภาระจำยอมโดยอายุความ หรือไม่

📚 ประเด็นข้อกฎหมาย:

ผู้ใช้ทางผ่านบนที่ดินของผู้อื่นติดต่อกันเกิน 10 ปี แต่ใช้โดยเข้าใจมาตลอดว่าเป็น “ทางสาธารณะ” จะถือว่าเป็นการใช้สิทธิ โดยปรปักษ์ จนได้ภาระจำยอมโดยอายุความหรือไม่

📝 ข้อเท็จจริง:

ที่ดินของโจทก์กับที่ดินของจำเลยทั้งสี่มีแนวเขตติดต่อกัน โดยทางพิพาทอยู่ในเขตที่ดินของจำเลยทั้งสี่

🛣️ จำเลยทั้งสี่ได้อนุญาตให้สภาตำบลศรีพรานนำงบประมาณของทางราชการมาก่อสร้างถนนดิน และต่อมาทำเป็นถนนคอนกรีตบนทางพิพาท เพื่อให้โจทก์ จำเลยทั้งสี่ และประชาชนทั่วไปใช้เป็นทางออกสู่ทางสาธารณะ

👨‍🌾 โจทก์ใช้ทางเส้นดังกล่าวมาตั้งแต่ปี 2548 โดยเข้าใจมาตลอดว่าองค์การบริหารส่วนตำบลเป็นผู้ก่อสร้าง และทางนั้นเป็น “ทางสาธารณะ”

⚠️ ต่อมาเมื่อเกิดข้อพิพาท โจทก์จึงฟ้องขอให้ศาลพิพากษาว่าทางพิพาทตกเป็น ภาระจำยอมโดยอายุความ แก่ที่ดินของตน เพราะใช้ทางดังกล่าวมาเกิน 10 ปีแล้ว

⚖️ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3172/2564 วินิจฉัยว่า:

“...จากการบรรยายฟ้องและนำสืบดังกล่าวแสดงว่าโจทก์ใช้ทางพิพาทโดยเข้าใจว่าเป็นทางสาธารณะมาตั้งแต่ต้น การใช้สิทธิผ่านทางพิพาทของโจทก์จึงไม่เข้าลักษณะเป็นการใช้โดยปรปักษ์ต่อจำเลยทั้งสี่ซึ่งเป็นเจ้าของที่ดินที่ตั้งทางพิพาท เพื่อให้ได้สิทธิภาระจำยอมแต่อย่างใด โจทก์จึงไม่ได้ภาระจำยอมโดยอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1401 ประกอบมาตรา 1382 แม้หากจะฟังว่าโจทก์ใช้ทางพิพาทเกินกว่า 10 ปี ทางพิพาทก็ไม่เป็นภาระจำยอมเพื่ออสังหาริมทรัพย์แก่ที่ดินของโจทก์...”

🔎 คำวินิจฉัยสำคัญ:

ศาลฎีกาวางหลักว่า การได้สิทธิภาระจำยอมโดยอายุความ ไม่ใช่ดูเพียงว่ามีการใช้ทางเกิน 10 ปีหรือไม่ แต่ต้องดูด้วยว่า การใช้ทางนั้นเป็นการใช้สิทธิ “โดยปรปักษ์” ต่อเจ้าของที่ดินหรือไม่

🚫 เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่า โจทก์ใช้ทางพิพาทโดยเข้าใจมาตั้งแต่ต้นว่าเป็น “ทางสาธารณะ” การใช้ทางเช่นนี้จึงไม่ใช่การใช้สิทธิในลักษณะโต้แย้งสิทธิของเจ้าของที่ดินเอกชน

⛔ เพราะฉะนั้น แม้จะใช้ทางพิพาทติดต่อกันเกิน 10 ปี ก็ยัง ไม่ได้สิทธิภาระจำยอมโดยอายุความ

📌 ข้อสังเกต:

🏛️ แม้ข้อเท็จจริงจะปรากฏว่า มีการนำงบประมาณของทางราชการมาก่อสร้างถนนบนที่ดินของเอกชน แต่ประเด็นดังกล่าวเป็นเรื่องความชอบด้วยกฎหมายของการใช้อำนาจและการใช้งบประมาณของหน่วยงานรัฐ ซึ่งต้องไปว่ากล่าวกันต่างหาก ไม่ใช่ประเด็นที่ต้องวินิจฉัยในคดีแพ่งเรื่องภาระจำยอมคดีนี้

✅ สรุป:

หากผู้ใช้ทางผ่านบนที่ดินของผู้อื่น เข้าใจมาตลอดว่าเป็นทางสาธารณะ การใช้ทางนั้นย่อมขาดลักษณะ “การใช้โดยปรปักษ์” ต่อเจ้าของที่ดิน

📍 ดังนั้น แม้จะใช้ทางติดต่อกันเกิน 10 ปี ก็ไม่ทำให้ได้สิทธิ ภาระจำยอมโดยอายุความ

📖 กฎหมายที่เกี่ยวข้อง:

▪️ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382
▪️ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1401

#ฎีกาศึกษา #ภาระจำยอม #ทางพิพาท #ทางสาธารณะ

ฎีกาที่ 3172/2564