ประเด็น ผู้บริโภคที่ได้รับยกเว้นค่าขึ้นศาล
(มาตรา 18 พ.ร.บ.ผู้บริโภค)
สามารถร้องขอยกเว้นเงินค่าฤชาธรรมเนียมใช้แทนโจทก์ในชั้นอุทธรณ์ ตาม ป.วิ.พ.มาตรา 156
ได้หรือไม่
คำพิพากษาศาลฎีกาที่
1932/2568
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง;
ป.วิ.พ. มาตรา 27, 155, 156, 156/1, 229 พ.ร.บ.วิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค
พ.ศ.2551 มาตรา 7, 18, 50
การที่จำเลยยื่นอุทธรณ์โดยยื่นคำร้องขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลตาม
ป.วิ.พ. มาตรา 156 ซึ่งนำมาใช้บังคับในคดีผู้บริโภคโดยอนุโลมตาม
พ.ร.บ.วิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ. 2551 มาตรา 7 ค่าธรรมเนียมศาลตามบทบัญญัติในมาตราดังกล่าวให้รวมถึงเงินวางศาลในการยื่นฟ้องอุทธรณ์ตามที่บัญญัติไว้ใน
ป.วิ.พ. มาตรา 157 ด้วย หมายถึง
เงินค่าธรรมเนียมซึ่งจะต้องใช้แทนโจทก์ตามคำพิพากษาหรือคำสั่งศาลชั้นต้นซึ่งจะต้องนำมาวางศาลพร้อมอุทธรณ์ตามที่บัญญัติไว้ใน
ป.วิ.พ. มาตรา 229 ดังนี้
แม้จำเลยจะเป็นผู้บริโภคได้รับยกเว้นไม่ต้องชำระค่าขึ้นศาลในชั้นอุทธรณ์ตาม
พ.ร.บ.วิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ. 2551 มาตรา 18 จำเลยก็มีสิทธิยื่นคำร้องขอยกเว้นเงินค่าธรรมเนียมซึ่งจะต้องใช้แทนโจทก์ตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นได้
ที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกคำร้องขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลของจำเลย
และศาลอุทธรณ์ภาค 3 มีคำสั่งให้ยกอุทธรณ์จำเลย
โดยยังมิได้พิจารณาคำร้องขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลของจำเลยว่ามีเหตุที่จะอนุญาตให้ยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลหรือไม่
เป็นการไม่ชอบ เมื่อความปรากฏแก่ศาลฎีกา
ย่อมมีเหตุสมควรที่ศาลฎีกาจะมีคำสั่งให้เพิกถอนหรือมีคำสั่งในเรื่องนั้นอย่างใดอย่างหนึ่งได้ตาม
ป.วิ.พ. มาตรา 27 ประกอบ พ.ร.บ.วิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ.
2551 มาตรา 7 และเมื่อศาลชั้นต้นได้ไต่สวนพยานในชั้นนี้มาเสร็จสิ้นแล้ว
ศาลฎีกาเห็นสมควรมีคำสั่งเกี่ยวกับคำร้องขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลไปเสียทีเดียว
โดยไม่ต้องย้อนสำนวนไปให้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งก่อน
ถาม-ตอบ
ตามคำพิพากษาศาลฎีกา
คำถาม:
ในคดีผู้บริโภค
จำเลยซึ่งเป็นผู้บริโภคได้รับยกเว้นค่าขึ้นศาลอยู่แล้ว
จะยื่นคำร้องขอดำเนินคดีอย่างคนยากจน (ขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาล)
ในชั้นอุทธรณ์ได้อีกหรือไม่?
คำตอบ:
ได้ แม้จำเลยจะได้รับยกเว้นค่าขึ้นศาลตาม พ.ร.บ.วิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค
พ.ศ. 2551 มาตรา 18 แต่จำเลยยังมีหน้าที่ต้องนำเงินค่าธรรมเนียมที่ต้องใช้แทนโจทก์มาวางศาลตาม
ป.วิ.พ. มาตรา 229 ซึ่งศาลฎีกาวินิจฉัยว่า
"ค่าธรรมเนียมศาล" ที่ขอยกเว้นได้ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 156 (ประกอบ พ.ร.บ.ผู้บริโภคฯ มาตรา 7) นั้นกินความรวมถึง
"เงินวางศาลตามมาตรา 157" ด้วย
ดังนั้น จำเลยจึงมีสิทธิขอยกเว้นเงินจำนวนนี้ได้
คำถาม:
หากศาลอนุญาตให้ยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลในชั้นอุทธรณ์
ผลทางกฎหมายคืออะไร?
คำตอบ:
จำเลยจะได้รับยกเว้น ไม่ต้องนำเงินค่าธรรมเนียมซึ่งจะต้องใช้แทนโจทก์
(ตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น) มาวางศาลในขณะยื่นอุทธรณ์
ทำให้ศาลต้องรับอุทธรณ์ไว้วินิจฉัยต่อไป