คนขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ตรวจสอบได้หรือไม่ว่า “ลูกค้ามีอาการมึนเมาหรือไม่”
หลายคนอาจสงสัยว่า
ถ้าลูกค้าเดินเข้าร้านมาซื้อเบียร์ เหล้า หรือเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในสภาพที่ดูเหมือนจะเมา
คนขายตรวจสอบได้หรือไม่ว่า ลูกค้ามีอาการมึนเมาหรือไม่
คำตอบคือ ได้
แต่เป็นการตรวจสอบ อาการมึนเมาเท่าที่จำเป็นและสมควร ตามหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด
ไม่ใช่มีอำนาจตรวจค้นตัว หรือบังคับตรวจตามอำเภอใจแต่อย่างใด
กฎหมายวางหลักไว้อย่างไร
เหตุผลสำคัญมาจากกฎหมายแม่บท คือ
พระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พ.ศ. 2551
และ พระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568
กฎหมายวางระบบให้ผู้ขาย
ต้องพิจารณาตรวจสอบอาการมึนเมาของผู้ที่จะซื้อ
ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดไว้
เพื่อใช้ประกอบการตัดสินใจว่า จะขาย หรือ ควรงดขาย
ต่อมาจึงมี
ประกาศกรมควบคุมโรค เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการตรวจสอบอาการมึนเมา พ.ศ. 2569
ซึ่งประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 27 มีนาคม 2569
และมีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 28 มีนาคม 2569
พูดแบบชาวบ้าน
กฎหมายไม่ได้ปล่อยให้คนขายใช้แค่ความรู้สึกว่า
“ดูเหมือนเมา”
แล้วตัดสินใจเองล้วน ๆ
แต่มีเกณฑ์ให้ดูว่า
ผู้ซื้อมีอาการเข้าข่ายมึนเมาหรือไม่
เช่น
- มีกลิ่นแอลกอฮอล์จากร่างกาย
- เดินเซ
- ยืนไม่มั่นคง
- ล้มเซ
- พูดไม่ชัด
- พูดอ้อแอ้
- พูดซ้ำ
- อารมณ์แปรปรวน
- ก้าวร้าว
- สับสน
- ง่วงซึมจนสติสัมปชัญญะลดลง
หากปรากฏอาการตามเกณฑ์
ก็อาจนำไปสู่การงดขายได้
วิธีตรวจอาการมึนเมา ที่กฎหมายกำหนด
ประกาศฉบับนี้ระบุ วิธีตรวจสอบอาการมึนเมา ไว้อย่างชัดเจน
เพื่อให้ผู้ขายใช้ประเมินอาการได้ง่ายขึ้น
ไม่ต้องอาศัยความรู้สึกเพียงอย่างเดียว
1) การแตะจมูกตัวเอง
ให้ผู้ถูกตรวจแตะปลายจมูกของตนเองตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด
วิธีนี้ใช้ดู
- การควบคุมการเคลื่อนไหวของร่างกาย
- ความแม่นยำในการสั่งการ
ถ้าทำได้ไม่แม่นยำ
หรือมีอาการผิดปกติชัดเจน
ก็อาจเข้าข่ายมีอาการมึนเมา
2) การเดินต่อเท้าไปตามแนวเส้นตรง
ให้เดินโดยเอาเท้าต่อกันไปตามแนวเส้นตรง
วิธีนี้ใช้ดู
- การทรงตัว
- การควบคุมร่างกาย
- ความมั่นคงในการเคลื่อนไหว
ถ้าเดินเซ
เดินออกนอกแนว
หรือทรงตัวไม่ได้
ก็อาจสะท้อนว่ามีอาการมึนเมา
3) การยืนขาเดียวพร้อมนับเลข
ให้ยืนขาเดียวตามเวลาที่กำหนด
พร้อมนับเลขไปด้วย
วิธีนี้ใช้ดู
- การทรงตัว
- สมาธิ
- การควบคุมร่างกาย
หากยืนไม่อยู่
เสียการทรงตัว
หรือทำตามเกณฑ์ไม่ได้
ก็อาจเข้าลักษณะอาการมึนเมาได้
สรุปให้เข้าใจง่าย
พูดง่าย ๆ คือ
กฎหมายให้คนขายใช้ วิธีตรวจเบื้องต้น
เพื่อดูว่า ผู้ซื้อมีอาการมึนเมาหรือไม่
โดยดูจากทั้ง
อาการที่แสดงออก
และ การทดสอบง่าย ๆ ตามที่ประกาศกำหนด
ดังนั้น เวลาคนขายพิจารณาว่าจะขายหรือไม่ขาย
ไม่ได้ดูจากความรู้สึกล้วน ๆ
แต่มีเกณฑ์ที่กฎหมายวางไว้รองรับ
ต้องแยกให้ออกอีกเรื่องหนึ่ง
ประกาศฉบับนี้เป็นกฎหมายสำหรับ
การตรวจอาการมึนเมาในบริบทการขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
ไม่ใช่ กฎหมายเรื่อง
การตรวจวัดปริมาณแอลกอฮอล์ของผู้ขับขี่ในคดีเมาแล้วขับ
เพราะสองเรื่องนี้อยู่คนละระบบกฎหมาย
และมีวัตถุประสงค์ต่างกันโดยสิ้นเชิง
สรุปสุดท้าย
คนขาย สามารถตรวจสอบได้ ว่าผู้ซื้อมีอาการมึนเมาหรือไม่
แต่ต้องทำ เท่าที่จำเป็นและสมควร
ใช้วิธีตามที่ประกาศกำหนด
ใช้เพื่อประกอบการตัดสินใจว่า จะขายหรือควรงดขาย
ไม่ใช่ การตรวจค้นตัว
ไม่ใช่ การเป่าวัดแอลกอฮอล์แบบคดีเมาแล้วขับ
บรรณานุกรม
1. ราชกิจจานุเบกษา. ประกาศกรมควบคุมโรค เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการตรวจสอบอาการมึนเมา พ.ศ. 2569. ประกาศวันที่ 27 มีนาคม 2569.
2. กรมควบคุมโรค. พระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พ.ศ. 2551 และพระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568.
3. กรมควบคุมโรค. รายงานผลการรับฟังความคิดเห็น และรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากกฎหมาย ร่างประกาศกรมควบคุมโรค เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการตรวจสอบอาการมึนเมา พ.ศ. .... เผยแพร่วันที่ 5 มีนาคม 2569.