สรุปคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1268/2555
เรื่อง:ผู้ค้ำประกันตายก่อนที่ลูกหนี้จะผิดนัดชำระหนี้
ทายาทต้องรับผิดชอบใช้หนี้แทนหรือไม่?
ทายาทต้องรับผิดชอบใช้หนี้แทนหรือไม่?
ประเด็นข้อกฎหมาย:
จำเลยที่ 3 ในฐานะทายาทของผู้ค้ำประกันซึ่งถึงแก่ความตายไปแล้วจะต้องรับผิดร่วมกับจำเลยที่ 1 และที่ 2 หรือไม่?
ข้อเท็จจริง:
- จำเลยที่ 1 ทำสัญญากู้เงินจากโจทก์ โดยมีจำเลยที่ 2 และ พ. ทำสัญญาค้ำประกันโดยยินยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม
- พ. ถึงแก่ความตายเมื่อวันที่ 30 เมษายน 2544
- หลังจาก พ. ตาย จำเลยที่ 1 เพิ่งจะประพฤติผิดสัญญา โดยชำระหนี้ไม่ตรงตามกำหนดเมื่อวันที่ 2 กันยายน 2546
- โจทก์ฟ้องทายาทของผู้ค้ำประกัน ซึ่งศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายกฟ้องจำเลยที่ 3 โจทก์จึงฎีกา
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1268/2555 วินิจฉัยวางหลักว่า:
- ลักษณะของสัญญา: ค้ำประกันเป็นสัญญาที่ผู้ค้ำประกันยอมผูกพันตนต่อเจ้าหนี้เพื่อชำระหนี้ในเมื่อลูกหนี้ไม่ชำระหนี้
- ไม่ใช่หน้าที่เฉพาะตัว: ผู้ค้ำประกันหาได้มีหนี้ที่จะต้องปฏิบัติต่อเจ้าหนี้โดยอาศัยความสามารถหรือคุณสมบัติบางอย่างซึ่งต้องกระทำเป็นการเฉพาะตัวไม่
- ผูกพันทางทรัพย์สินเท่านั้น: ผู้ค้ำประกันมีความผูกพันต้องชำระหนี้แก่เจ้าหนี้ในเมื่อลูกหนี้ไม่ชำระหนี้อันเป็นความผูกพันในทางทรัพย์สินเท่านั้น
- ตายก่อนผิดนัด สัญญาก็ไม่ระงับ: เมื่อ พ. ทำสัญญาค้ำประกันการชำระหนี้เงินกู้ของจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นหนี้อันสมบูรณ์ แม้ขณะที่ พ. ถึงแก่ความตาย จำเลยที่ 1 ผู้กู้ยังไม่ผิดสัญญาหรือผิดนัดก็ตาม สัญญาค้ำประกันก็หาได้ระงับไปเพราะความตายของ พ. ไม่
- ภาระผูกพันตกเป็นมรดก: สิทธิหน้าที่และความรับผิดต่าง ๆ ตามสัญญาค้ำประกันที่ พ. ทำกับโจทก์จึงเป็นมรดกตกทอดแก่ทายาท ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1599 วรรคหนึ่ง และมาตรา 1600
- ขอบเขตการรับผิดของทายาท: จำเลยที่ 3 ซึ่งเป็นทายาทย่อมต้องรับไปทั้งสิทธิและหน้าที่ของ พ. ผู้ตาย แต่ไม่จำต้องรับผิดเกินกว่าทรัพย์มรดกที่ตกทอดได้แก่ตนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1601
สรุป: สัญญาค้ำประกันเป็นความผูกพันในทางทรัพย์สิน ไม่ใช่สิทธิหน้าที่เฉพาะตัว แม้ผู้ค้ำประกันตายก่อนลูกหนี้ผิดนัด สัญญาค้ำประกันก็ไม่ระงับ ความรับผิดจึงตกทอดเป็นมรดกไปยังทายาท แต่ทายาทจะรับผิดไม่เกินจำนวนทรัพย์มรดกที่ตนได้รับมา
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1268/2555
ป.พ.พ. มาตรา 680, มาตรา 681, มาตรา 1599, มาตรา 1600
ค้ำประกันเป็นสัญญาที่ผู้ค้ำประกันยอมผูกพันตนต่อเจ้าหนี้เพื่อชำระหนี้ในเมื่อลูกหนี้ไม่ชำระหนี้ ผู้ค้ำประกันหาได้มีหนี้ที่ จะต้องปฏิบัติต่อเจ้าหนี้โดยอาศัยความสามารถหรือคุณสมบัติบางอย่างซึ่งต้องกระทำเป็นการเฉพาะตัวไม่ ผู้ค้ำประกันมีความ ผูกพันต้องชำระหนี้แก่เจ้าหนี้ในเมื่อลูกหนี้ไม่ชำระหนี้อันเป็นความผูกพันในทางทรัพย์สินเท่านั้น ด้วยเหตุนี้เมื่อ พ. ทำสัญญาค้ำ ประกันการชำระหนี้เงินกู้ของจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นหนี้อันสมบูรณ์ตาม ป.พ.พ. มาตรา 681 วรรคหนึ่ง แม้ขณะที่ พ. ถึงแก่ความตาย จำเลยที่ 1 ผู้กู้ยังไม่ผิดสัญญาหรือผิดนัดก็ตาม สัญญาค้ำประกันก็หาได้ระงับไปเพราะความตายของ พ. ไม่ สิทธิหน้าที่และความ รับผิดต่าง ๆ ตามสัญญาค้ำประกันที่ พ. ทำกับโจทก์จึงเป็นมรดกตกทอดแก่ทายาทตาม ป.พ.พ. มาตรา 1599 วรรคหนึ่ง และ มาตรา 1600
ป.พ.พ. มาตรา 680, มาตรา 681, มาตรา 1599, มาตรา 1600
ค้ำประกันเป็นสัญญาที่ผู้ค้ำประกันยอมผูกพันตนต่อเจ้าหนี้เพื่อชำระหนี้ในเมื่อลูกหนี้ไม่ชำระหนี้ ผู้ค้ำประกันหาได้มีหนี้ที่ จะต้องปฏิบัติต่อเจ้าหนี้โดยอาศัยความสามารถหรือคุณสมบัติบางอย่างซึ่งต้องกระทำเป็นการเฉพาะตัวไม่ ผู้ค้ำประกันมีความ ผูกพันต้องชำระหนี้แก่เจ้าหนี้ในเมื่อลูกหนี้ไม่ชำระหนี้อันเป็นความผูกพันในทางทรัพย์สินเท่านั้น ด้วยเหตุนี้เมื่อ พ. ทำสัญญาค้ำ ประกันการชำระหนี้เงินกู้ของจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นหนี้อันสมบูรณ์ตาม ป.พ.พ. มาตรา 681 วรรคหนึ่ง แม้ขณะที่ พ. ถึงแก่ความตาย จำเลยที่ 1 ผู้กู้ยังไม่ผิดสัญญาหรือผิดนัดก็ตาม สัญญาค้ำประกันก็หาได้ระงับไปเพราะความตายของ พ. ไม่ สิทธิหน้าที่และความ รับผิดต่าง ๆ ตามสัญญาค้ำประกันที่ พ. ทำกับโจทก์จึงเป็นมรดกตกทอดแก่ทายาทตาม ป.พ.พ. มาตรา 1599 วรรคหนึ่ง และ มาตรา 1600