#ฎีกาศึกษา #ทนายความ

สรุปคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 181/2568

เรื่อง: ขอรับชำระหนี้จำนองจากเงินขายทอดตลาดทรัพย์ที่ถูกยึด ต้องบอกกล่าวบังคับจำนองก่อนหรือไม่?

ประเด็นข้อกฎหมาย

กรณีทรัพย์จำนองถูกเจ้าหนี้อื่นยึดเพื่อบังคับคดี ผู้รับจำนองที่ยื่นคำร้องขอรับชำระหนี้จำนองจากเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดตาม ป.วิ.พ. มาตรา 324 (1) (ข) จะต้องมีหนังสือบอกกล่าวบังคับจำนองตาม ป.พ.พ. มาตรา 728 ก่อนหรือไม่?

ข้อเท็จจริง

• จำเลยที่ 4 และผู้คัดค้านกู้ยืมเงินจากผู้ร้อง และจดทะเบียนจำนองที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างเป็นประกันไว้แก่ผู้ร้อง
• สัญญากู้เงินมีข้อตกลงว่า หากผู้กู้ถูกเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจตามกฎหมายยึดหรืออายัดทรัพย์สินใด ๆ ให้ถือว่าผิดนัดผิดสัญญา
• หนังสือต่อท้ายสัญญาจำนองระบุว่า หากทรัพย์จำนองถูกเจ้าหนี้อื่นบังคับยึดไว้ ผู้รับจำนองมีสิทธิเรียกให้ผู้จำนองชำระหนี้และบังคับจำนองได้ โดยจะปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด
• ต่อมา โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาในคดีอื่น นำเจ้าพนักงานบังคับคดียึดที่ดินจำนองพร้อมสิ่งปลูกสร้างดังกล่าวเพื่อขายทอดตลาด
• ผู้ร้องจึงยื่นคำร้องขอรับชำระหนี้จำนองจากเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดก่อนเจ้าหนี้อื่น แต่ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ภาค 8 ยกคำร้อง

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 181/2568 วินิจฉัยว่า

• สัญญากู้เงินกำหนดไว้ชัดเจนว่า หากผู้กู้ถูกเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจตามกฎหมายยึดหรืออายัดทรัพย์สิน ให้ถือว่าผิดนัดผิดสัญญา
• หนังสือต่อท้ายสัญญาจำนองก็ระบุไว้ด้วยว่า หากทรัพย์จำนองถูกเจ้าหนี้อื่นบังคับยึดไว้ ผู้รับจำนองมีสิทธิเรียกให้ผู้จำนองชำระหนี้และบังคับจำนองได้
• ดังนั้น เมื่อทรัพย์จำนองของจำเลยที่ 4 และผู้คัดค้านถูกเจ้าพนักงานบังคับคดียึดเพื่อการบังคับคดี จึงถือเป็นเหตุผิดนัดผิดสัญญา ผู้ร้องในฐานะผู้รับจำนองย่อมมีสิทธิเรียกให้ชำระหนี้จำนองได้
• การที่ผู้ร้องยื่นคำร้องขอให้นำเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดทรัพย์จำนองมาชำระหนี้จำนองแก่ผู้ร้องก่อนเจ้าหนี้รายอื่น เป็นการร้องขอตาม ป.วิ.พ. มาตรา 324 (1) (ข) มิใช่การฟ้องบังคับจำนองโดยวิธีทั่วไป เนื่องจากทรัพย์จำนองได้ถูกโจทก์ดำเนินการบังคับคดียึดไว้แล้ว
• และเมื่อผู้ร้องมิได้ขอให้ยึดทรัพย์จำนองออกขายทอดตลาดตาม ป.พ.พ. มาตรา 728 ผู้ร้องจึงไม่ต้องบอกกล่าวบังคับจำนองก่อน

📌 สรุป

เมื่อทรัพย์จำนองถูกเจ้าหนี้อื่นยึดเพื่อบังคับคดี อันเป็นเหตุผิดนัดตามสัญญา ผู้รับจำนองย่อมมีสิทธิยื่นคำร้องขอรับชำระหนี้จำนองจากเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดก่อนเจ้าหนี้อื่นตาม ป.วิ.พ. มาตรา 324 (1) (ข) ได้ โดยไม่ต้องบอกกล่าวบังคับจำนองตาม ป.พ.พ. มาตรา 728 ก่อน