ประเด็น;
การนับระยะเวลาครอบครองปรปักษ์ 10 ปี (ตาม
ป.พ.พ. มาตรา 1382) จะเริ่มนับตั้งแต่ตอนซื้อที่ดิน (ปี 2536)
หรือตอนออกโฉนด (ปี 2541)?
คำพิพากษาศาลฎีกาที่
๔๖๗๖/๒๕๖๐
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง:
ป.พ.พ. มาตรา 1378, 1381, 1382
จำเลยซื้อที่ดินพิพาทซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโฉนดที่ดินเลขที่
๓๓๘๔๒ จาก ย. เมื่อปี ๒๕๓๖ และเข้าครอบครองอยู่อาศัยในที่ดินพิพาทมาตั้งแต่ปี ๒๕๓๘
แต่เนื่องจากที่ดินขณะนั้นที่ดินโฉนดที่ดินเลขที่ ๓๓๘๔๒
ยังเป็นที่ดินมือเปล่าที่บุคคลมีสิทธิครอบครอง จึงย่อมโอนกันได้โดยเพียงส่งมอบทรัพย์สินที่ครอบครองตาม
ป.พ.พ. มาตรา ๑๓๗๘
การครอบครองที่ดินพิพาทของจำเลยจึงเป็นการครอบครองอย่างเป็นเจ้าของตามที่จำเลยได้ซื้อที่ดินพิพาทมาแต่เป็นผลให้จำเลยมีได้เพียงสิทธิครอบครองและไม่อาจอ้างว่าเป็นการครอบครองปรปักษ์ที่ดินของผู้อื่นซึ่งมีกรรมสิทธิ์ได้
เมื่อที่ดินโฉนดเลขที่ ๓๓๘๔๒ ได้มีการออกเอกสารสิทธิเป็นโฉนดที่ดิน
จำเลยยังคงครอบครองที่ดินพิพาทอันเป็นส่วนหนึ่งของที่ดินแปลงดังกล่าวโดยความสงบและโดยเปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน
ระยะเวลาแห่งการครอบครองปรปักษ์ที่ดินพิพาทของจำเลยจึงต้องเริ่มนับตั้งแต่วันออกโฉนดที่ดินเป็นต้นไป
และเมื่อจำเลยไม่อยู่ในฐานะเป็นผู้ยึดถือแทนตาม ป.พ.พ. มาตรา ๑๓๘๑
จึงไม่ต้องบอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะการครอบครองไปยังผู้ขายที่ดินพิพาท
ซึ่งเมื่อนับถึงวันที่โจทก์ฟ้องเป็นระยะเวลาเกินกว่า ๑๐ ปีแล้ว
จำเลยจึงได้ไปซึ่งกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทโดยการครอบครองปรปักษ์ ตาม ป.พ.พ. มาตรา
๑๓๘๒
สรุปหลักกฎหมาย;
การนับระยะเวลาครอบครองปรปักษ์ในกรณีที่ดินมือเปล่าซึ่งต่อมามีการออกโฉนดที่ดินนั้น
จะไม่นำระยะเวลาที่ครอบครองก่อนออกโฉนดมารวมคำนวณ โดยต้องเริ่มนับอายุความ 10
ปี ตั้งแต่วันที่ได้ออกโฉนดที่ดินเป็นต้นไปเท่านั้น ทั้งนี้
ผู้ที่ซื้อและเข้าครอบครองที่ดินมือเปล่าถือว่ามีเจตนาเป็นเจ้าของมาแต่ต้น
มิใช่ผู้ยึดถือแทน จึงไม่มีหน้าที่ต้องแสดงเจตนาเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือตาม
ป.พ.พ. มาตรา 1381 ดังนั้น หากครอบครองโดยสงบ เปิดเผย
และด้วยเจตนาเป็นเจ้าของนับตั้งแต่วันที่ออกโฉนดจนถึงวันฟ้องเกินกว่า 10 ปี ผู้ครอบครองย่อมได้กรรมสิทธิ์ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1382
ถาม-ตอบ
ตามคำพิพากษาศาลฎีกา
คำถาม:
ซื้อที่ดินมือเปล่ามาแล้วครอบครองเลย ต่อมาที่ดินออกโฉนด
จะเริ่มนับระยะเวลาครอบครองปรปักษ์ตั้งแต่วันที่เข้าครอบครองครั้งแรกได้หรือไม่?
คำตอบ:
ไม่ได้ การครอบครองปรปักษ์ตาม ป.พ.พ. มาตรา
1382 ใช้สำหรับแย่ง "กรรมสิทธิ์" เท่านั้น
ช่วงที่ดินยังเป็นมือเปล่า (ก่อนออกโฉนด) ผู้ครอบครองมีเพียงสิทธิครอบครอง
ระยะเวลาช่วงนั้นจึงนำมารวมคำนวณไม่ได้
ต้องเริ่มนับหนึ่งใหม่ตั้งแต่วันที่ที่ดินออกโฉนด
คำถาม:
กรณีนี้ จำเลยต้องทำหนังสือบอกกล่าวไปยังเจ้าของที่ดินเดิมว่า
"จะครอบครองอย่างเป็นเจ้าของ" (ตาม ม.1381) หรือไม่?
คำตอบ:
ไม่ต้อง เพราะจำเลยเข้าครอบครองจากการ
"ซื้อขาย" ย่อมมีเจตนาครอบครองเพื่อตนเองและเป็นเจ้าของมาตั้งแต่ต้น
ไม่ได้เข้าไปอยู่ในฐานะผู้อาศัยหรือผู้เช่า (ผู้ยึดถือแทน)
จึงไม่อยู่ในบังคับของมาตรา 1381 ที่ต้องบอกกล่าวเปลี่ยนเจตนา